Η επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα, παρουσιάστηκε ως μεγάλη στιγμή της ελληνογαλλικής στρατηγικής σχέσης και φιλίας. Και πράγματι, είχε βάρος. Είχε υπογραφές, συμφωνίες, φρεγάτες Belharra, Rafale, πυραύλους MICA, δηλώσεις περί αμοιβαίας συνδρομής και όλη τη γνωστή τελετουργία της διπλωματίας, όταν θέλει να φορέσει στολή παραλλαγής.
Μόνο που πίσω από τις ωραίες λέξεις, υπάρχει μια σκληρή αλήθεια: ο Μακρόν ήρθε στην Αθήνα πρωτίστως για να πουλήσει όπλα. Γιατί, η Γαλλία δεν είναι φιλανθρωπικό ίδρυμα. Είναι μεγάλη δύναμη με αμυντική βιομηχανία, συμφέροντα, εξαγωγές, γεωπολιτικές φιλοδοξίες και ανάγκη να κρατήσει ζωντανό τον ρόλο της ως ηγετικής δύναμης της ευρωπαϊκής άμυνας. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, είναι ένας πολύτιμος πελάτης. Και μάλιστα πελάτης με επικίνδυνο και απρόβλεπτο γείτονα, άρα έχει πραγματική ανάγκη εξοπλισμών.
Τα όπλα χρειάζονται, αλλά δεν αγοράζουν αληθινές συμμαχίες αλληλοβοήθειας
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι φρεγάτες Belharra, τα Rafale ή οι πύραυλοι MICA είναι άχρηστα. Κάθε άλλο. Η ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας είναι απολύτως αναγκαία. Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να μένει πίσω όταν απέναντί της έχει μια Τουρκία που εξοπλίζεται, απειλεί, αμφισβητεί και παίζει διαρκώς με τα όρια.
Όμως, άλλο πράγμα είναι να αγοράζεις όπλα για να ενισχύσεις την αποτροπή σου και άλλο να πιστεύεις ότι μαζί με τα όπλα, αγοράζεις και γαλλικό αίμα για έναν ελληνοτουρκικό πόλεμο. Αυτό, δεν υπάρχει και ούτε το αγοράζει κανείς.
Οι εννέα συμφωνίες που υπογράφηκαν στο Μέγαρο Μαξίμου είχαν ευρύ περιεχόμενο: άμυνα, ασφάλεια, εξωτερική πολιτική, εκπαίδευση, έρευνα, πυρηνική τεχνολογία για ειρηνικούς σκοπούς, ψηφιακά ωκεάνια συστήματα, αμυντική καινοτομία και υποστήριξη των πυραύλων MICA από τη MBDA France. Όμως η πραγματική καρδιά της επίσκεψης ήταν τα εξοπλιστικά. Εκεί βρίσκεται το χρήμα. Εκεί βρίσκεται το γαλλικό ενδιαφέρον. Εκεί βρίσκεται και η ελληνική υποχρέωση να πληρώσει ακριβά, για να καλύψει επιχειρησιακά κενά τουλάχιστον 10ετίας.
Η εικόνα στην «Κίμων» και η ουσία πίσω από το κατάστρωμα
Η εικόνα στη φρεγάτα «Κίμων» στον Πειραιά, ήταν άρτια επικοινωνιακά. Οι Μακρόν και Μητσοτάκης να ποζάρουν πάνω στο κατάστρωμα, τα Rafale να σχίζουν τον καταγάλανο ουρανό στον ουρανό, δηλώσεις για στρατηγική συμμαχία, αναφορές στην Κύπρο και στην ευρωπαϊκή άμυνα. Ωραία εικόνα και δυνατή. Αλλά, η εθνική ασφάλεια δεν χτίζεται με εικόνες. Χτίζεται με δυνατότητες, πληρώματα, συντήρηση, αποθέματα, πυρομαχικά, εκπαίδευση και αποφασιστικότητα.
Αν η «Κίμων», ο «Νέαρχος», ο «Φορμίων» και ο «Θεμιστοκλής», ενισχύσουν πραγματικά το Πολεμικό Ναυτικό, τότε καλώς αποκτήθηκαν. Αλλά να μη βαφτίζουμε την κάθε εμπορική αμυντική συμφωνία, ως «αιώνια συμμαχία». Οι συμμαχίες έχουν όρια. Τα τιμολόγια, συνήθως, όχι.
Rafale και MICA: Ισχύς με βαρύ κόστος
Το ίδιο ισχύει και για τα 24 Rafale. Είναι εξαιρετικά αεροσκάφη και έχουν αναβαθμίσει ουσιαστικά την Πολεμική Αεροπορία. Οι MICA, όπως και κάθε κρίσιμο όπλο αέρος-αέρος, είναι απαραίτητοι για την επιχειρησιακή αξιοποίηση των μαχητικών. Χωρίς όπλα, υποστήριξη και αποθέματα, ακόμη και το καλύτερο αεροσκάφος γίνεται ακριβό έκθεμα.
Άρα η Ελλάδα ορθώς επενδύει στην αεροπορική της ισχύ. Το ερώτημα είναι αν πληρώνει σωστά, αν διαπραγματεύεται σκληρά, αν εξασφαλίζει τη μεταφορά τεχνογνωσίας, αν ενισχύει την ελληνική αμυντική βιομηχανία και αν δεν περιορίζεται απλώς στον ρόλο του καλού πελάτη.
Η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής και τα όριά της
Το πιο προβεβλημένο στοιχείο της επίσκεψης ήταν, βέβαια, η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής. Ο Μακρόν είπε ότι η Γαλλία θα είναι στο πλευρό της Ελλάδας αν απειληθεί η κυριαρχία της. Ο Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη ρήτρα «κορωνίδα» της ελληνογαλλικής σχέσης.
Η διατύπωση είναι πολιτικά ισχυρή και διπλωματικά χρήσιμη. Έχει αξία αποτροπής. Στέλνει μήνυμα. Δημιουργεί ένα πλαίσιο. Αλλά ας μη λέμε παραμύθια στον ελληνικό λαό: αν αύριο υπάρξει ελληνοτουρκική σύγκρουση, κανείς δεν πρόκειται να πολεμήσει στη θέση μας.
Αλλοίμονο αν η Ελλάδα περιμένει τη Γαλλία, τις ΗΠΑ, την Ευρώπη ή οποιονδήποτε τρίτο για να υπερασπιστεί τα νησιά, τον Έβρο, το Αιγαίο και την εθνική της κυριαρχία. Οι δηλώσεις συμπαράστασης είναι εύκολες, τα Δελτία Τύπου βγαίνουν γρήγορα και οι σημαίες φωτίζονται στα χρώματα φίλων και συμμάχων με μεγάλη άνεση. Όταν όμως πέφτουν οι πρώτες βολές, κάθε χώρα μετρά το κόστος, τα συμφέροντά της, τις εκλογές της, τις αγορές της, τις ισορροπίες της. Και τότε η πραγματικότητα γίνεται πολύ πιο κρύα από τις κοινές δηλώσεις στο Μέγαρο Μαξίμου.
Ουκρανία και Αρμενία: Τα παραδείγματα που δεν πρέπει να ξεχνάμε
Η Ουκρανία και η Αρμενία, είναι δύο σκληρές υπενθυμίσεις. Η Γαλλία τις στήριξε πολιτικά, διπλωματικά, με δηλώσεις, με αποστολές υλικού, με πρωτοβουλίες. Αλλά δεν πολέμησε για λογαριασμό τους. Δεν έστειλε γαλλικό στρατό να σταματήσει τη Ρωσία στην Ουκρανία. Δεν έσωσε την Αρμενία από τους σφαγείς Αζέρους.
Και όποιος πιστεύει ότι σε μια ελληνοτουρκική σύγκρουση, η Γαλλία θα μπει αυτομάτως σε πόλεμο με την Τουρκία, επειδή ο Μακρόν είπε «θα είμαστε δίπλα σας», μάλλον δεν έχει καταλάβει πώς λειτουργεί η διεθνής πολιτική.
Χρήσιμη η συμφωνία, όχι όμως εγγύηση σωτηρίας
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ελληνογαλλική συμφωνία είναι άχρηστη. Σημαίνει ότι πρέπει να τη διαβάζουμε σωστά. Είναι χρήσιμη ως εργαλείο αποτροπής, ως πολιτικό μήνυμα και ως πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας. Είναι χρήσιμη γιατί φέρνει στην Ελλάδα προηγμένα οπλικά συστήματα και δημιουργεί διαλειτουργικότητα με μια μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη.
Αλλά δεν είναι εγγύηση σωτηρίας. Δεν είναι συμβόλαιο, ότι Γάλλοι πιλότοι, πεζικάριοι και ναύτες, θα πολεμήσουν αύριο υπέρ της Ελλάδας. Και σίγουρα, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται επικοινωνιακά, για να καλλιεργεί μια ψεύτικη ασφάλεια.
Να αγοράζουμε όπλα με εθνικό σχέδιο, όχι με δημόσιες σχέσεις
Η Ελλάδα πρέπει να αγοράζει όπλα με βάση τις ανάγκες της, όχι με βάση τις δημόσιες σχέσεις. Να αγοράζει φρεγάτες, επειδή τις χρειάζεται το Πολεμικό Ναυτικό. Να αγοράζει πυραύλους, επειδή τους χρειάζεται η Πολεμική Αεροπορία. Να επενδύει σε αντιαεροπορική άμυνα, drones, ηλεκτρονικό πόλεμο, κυβερνοάμυνα, εγχώρια παραγωγή και αποθέματα. Όχι επειδή κάθε τόσο πρέπει να στηθεί μια φωτογραφία με κάποιον ξένο ηγέτη που θα μας πει πόσο μας… αγαπά.
Η Γαλλία κάνει τη δουλειά της. Προωθεί τα δικά της συμφέροντα. Στηρίζει τη Naval Group, τη MBDA, τη Dassault, τη γαλλική αμυντική βιομηχανία και τη στρατηγική της παρουσία στη Μεσόγειο. Καλά κάνει από τη δική της πλευρά. Το ζήτημα είναι αν η Ελλάδα κάνει τη δική της δουλειά. Αν παίρνει τα μέγιστα ανταλλάγματα, αν απαιτεί συμπαραγωγή, αν ενισχύει τα ελληνικά ναυπηγεία και τις ελληνικές εταιρείες, αν χτίζει αυτάρκεια, αν εκπαιδεύει προσωπικό και τέλος, αν διατηρεί τα συστήματα σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα. Γιατί τα όπλα τα χρυσοπληρώνουμε. Και όταν τα χρυσοπληρώνεις, πρέπει να πιάνουν τόπο.
Στην πρώτη γραμμή θα είναι οι Έλληνες στρατιώτες
Η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, έχει σημασία, αλλά δεν πρέπει να μας νανουρίζει. Αν η Τουρκία προκαλέσει κρίση, η Ελλάδα θα κληθεί να πολεμήσει μόνη της. Οι Έλληνες πιλότοι θα πετάξουν. Τα ελληνικά πλοία θα βγουν στο Αιγαίο. Ο ελληνικός στρατός θα κρατήσει τον Έβρο και τα νησιά. Τα ελληνικά νιάτα, θα πολεμήσουν υπέρ βωμών και εστιών.
Οι σύμμαχοι, μπορεί να βοηθήσουν διπλωματικά, να πιέσουν, να στείλουν υλικό, να κινηθούν παρασκηνιακά. Αλλά το κύριο βάρος θα είναι δικό μας. Και πρέπει να είμαστε έτοιμοι γι’ αυτό, όχι να περιμένουμε σωτήρες.
Η αλήθεια είναι απλή και ωμή: η Ελλάδα πρέπει να είναι τόσο ισχυρή ώστε να μη χρειαστεί να δοκιμάσει ποτέ πόσο ειλικρινής είναι η γαλλική υπόσχεση. Γιατί, αυτή είναι η ουσία της αποτροπής. Όχι το να πιστεύεις ότι κάποιος θα έρθει να σε σώσει, αλλά να πείθεις τον αντίπαλο, ότι το κόστος της επίθεσης θα είναι δυσβάσταχτο από την πρώτη ώρα.
Το τελικό συμπέρασμα, πίσω από τις υπογραφές
Η επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν, δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ούτε με αφελή ενθουσιασμό ούτε με μηδενισμό. Ναι, η Γαλλία είναι σημαντικός εταίρος. Ναι, τα γαλλικά όπλα ενισχύουν την ελληνική άμυνα. Ναι, η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής έχει πολιτική αξία.
Αλλά όχι, δεν πρέπει να πιστέψουμε ότι η Γαλλία θα πολεμήσει για εμάς. Όχι, δεν πρέπει να μετατρέψουμε την εξωτερική πολιτική σε προσμονή ξένων σωτήρων. Και όχι, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κάθε χώρα, όταν έρθει η μεγάλη ώρα, κοιτάζει πρώτα το δικό της συμφέρον.
Η Ελλάδα χρειάζεται συμμαχίες. Αλλά πάνω απ’ όλα, χρειάζεται εθνική αυτοπεποίθηση, δική της ισχύ και καθαρή στρατηγική. Οι Γάλλοι μπορούν να πουλήσουν όπλα. Μπορούν να στηρίξουν διπλωματικά. Μπορούν να στείλουν μήνυμα. Όμως την Ελλάδα, θα την υπερασπιστούν οι Έλληνες.
Αυτό είναι το πραγματικό συμπέρασμα πίσω από τις υπογραφές, τις φρεγάτες και τα χαμόγελα. Τα όπλα πρέπει να τα πάρουμε, αν τα χρειαζόμαστε. Να τα πάρουμε σωστά, να τα αξιοποιήσουμε πλήρως και να τα εντάξουμε σε σοβαρό εθνικό σχέδιο. Αλλά τις υποσχέσεις να τις κρατήσουμε εκεί που ανήκουν: στο διπλωματικό ράφι. Χρήσιμες, αλλά όχι αρκετές.
Γιατί στην ιστορία, τα κράτη που περίμεναν να σωθούν από άλλους, συνήθως έμαθαν την αλήθεια με τον πιο σκληρό τρόπο. Και η Ελλάδα, δεν έχει την πολυτέλεια να το ξαναμάθει.
About The Author
