Η σημερινή εμφάνιση της Λάουρα Κοβέσι στους Δελφούς, δεν ήταν απλά άλλη μία θεσμική παρέμβαση. Ήταν ένα καμπανάκι για το σημείο πού βρίσκεται η χώρα, όταν μια Ευρωπαία εισαγγελέας αισθάνεται την ανάγκη να εξηγήσει, σχεδόν παιδαγωγικά, ότι η διαφθορά, η κατάχρηση εξουσίας και οι κάθε λογής… διευκολύνσεις, δεν είναι «περιγραφή θέσης εργασίας» για κανέναν πολιτικό. Και μόνο το γεγονός ότι αυτή η διευκρίνιση κρίθηκε αναγκαία, λέει πολλά για το πόσο βαθιά έχει κανονικοποιηθεί η σήψη στον δημόσιο βίο της χώρας.
ΟΠΕΚΕΠΕ: Το «ακρωνύμιο» που εκθέτει τη χώρα
Η Κοβέσι επανήλθε στο γνωστό, αλλά πάντα εκρηκτικό, σχόλιό της για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, περιγράφοντάς τον ξανά ως σύμβολο διαφθοράς, νεποτισμού και πελατειακών σχέσεων. Αυτό, ωστόσο, δεν είναι μια ατάκα για τίτλο. Είναι πολιτική και θεσμική καταδίκη. Γιατί όταν ένας οργανισμός που διαχειρίζεται ευρωπαϊκό και δημόσιο χρήμα, αποκτά διεθνώς τέτοια κακή φήμη, τότε το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι πρόβλημα πολιτικό. Είναι πρόβλημα εποπτείας και διαχείρισης χρημάτων. Είναι πρόβλημα μιας εξουσίας, που είτε δεν ήθελε είτε δεν μπορούσε να βάλει τάξη.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι η συλία και η λογοδοσία
Ακόμη πιο βαριά, ήταν η ουσία πίσω από την αντιπαράθεση για τους 13 βουλευτές και την άρση ασυλίας τους. Η επικεφαλής της EPPO, ξεκαθάρισε ότι η διαδικασία δεν προδικάζει ενοχή, αλλά είναι αναγκαίο βήμα για να προχωρήσει μια έρευνα. Με απλά λόγια, είπε το αυτονόητο: χωρίς δυνατότητα τη ελέγχου πολιτικών προσώπων, δεν υπάρχει ουσιαστική λογοδοσία. Και όταν το αυτονόητο, παρουσιάζεται στην Ελλάδα σχεδόν σαν θεσμική υπερβολή, τότε η ασυλία παύει να είναι εγγύηση της δημοκρατίας και μετατρέπεται σε καταφύγιο του πολιτικού συστήματος.
Η πιο αποκαλυπτική ίσως στιγμή, ήταν όταν η Κοβέσι μίλησε για το γνωστό ελληνικό «έτσι γίνονται αυτά εδώ». Το απέρριψε ανοιχτά και καλά έκανε. Γιατί πίσω από αυτή τη φράση, έχει χτιστεί επί δεκαετίες ένα ολόκληρο πλέγμα ανοχής: ρουσφέτι που βαφτίζεται εξυπηρέτηση, κομματική μεσολάβηση που βαφτίζεται κοινωνική φροντίδα, διαχείριση κονδυλίων που βαφτίζεται ευελιξία. Αυτή η κουλτούρα, δεν είναι παράδοση, αλλά μηχανισμός αναπαραγωγής κομματικής εξάρτησης. Και τελικά, είναι ο λόγος που ο έντιμος αγρότης, ο κανονικός επιχειρηματίας και ο απλός πολίτης νιώθουν πάντα οι χαμένοι του παιχνιδιού.
«Σκιές» στον χώρο της Υγείας – Στο «στόχαστρο» ο Άδωνις
Επίσης, δεν πέρασε απαρατήρητη και η αναφορά της στις σοβαρές καταγγελίες για τον χώρο της Υγείας. Δημόσιες συμβάσεις, νοσοκομειακός εξοπλισμός, ανακαινίσεις υποδομών, φαρμακευτικές προμήθειες. Εκεί δηλαδή όπου το πολιτικό σύστημα συνηθίζει να μιλά με γενικότητες για «μεταρρυθμίσεις», αλλά το πραγματικό χρήμα κινείται στα ψιλά γράμματα των διαγωνισμών. Η Κοβέσι εξήγησε ότι η EPPO δεν κινείται με φήμες, αλλά με συγκεκριμένα στοιχεία, ονόματα, έγγραφα και καταγγελίες, από ανθρώπους που γνωρίζουν από μέσα πώς στήνονται οι κομπίνες. Και αυτό είναι το πραγματικά ανησυχητικό: όχι ότι υπάρχουν μεμονωμένες σκιές, αλλά ότι περιγράφεται μηχανισμός.
Η «κουλτούρα» της διαφθοράς
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ήρθε και η ωμή παρατήρηση που εξέθεσε το ελληνικό θεσμικό έλλειμμα: η λογική ότι κάποιος μπορεί να επιστρέψει τα χρήματα και να τελειώνει η ιστορία προκάλεσε, όπως είπε, σοκ στην EPPO. Εδώ είναι το κέντρο του προβλήματος. Εάν το μήνυμα προς κάθε επίδοξο επιτήδειο είναι «προσπάθησε, και αν σε πιάσουν απλώς γύρνα τα πίσω», τότε δεν έχεις απονομή Δικαιοσύνης, αλλά διαχειρίσιμη παρανομία. Έχεις ένα σύστημα που δεν αποτρέπει το έγκλημα, αλλά το παρακινεί.
Το άλλο κομμάτι που πρέπει να προβληματίσει σοβαρά, είναι οι πόροι. Η ίδια περιέγραψε μια ομάδα με ελάχιστο προσωπικό, που καλείται να διαχειριστεί χιλιάδες έγγραφα, πολλές υποθέσεις και αυξημένο φόρτο εργασίας στην Αθήνα. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τις σημερινές αναφορές, οι νέες καταγγελίες από την Ελλάδα έχουν αυξηθεί αισθητά. Αυτό σημαίνει δύο πράγματα: πρώτον, ότι η δυσωδία είναι πολύ μεγαλύτερη από όση είχε παραδεχθεί το επίσημο κράτος και δεύτερον, ότι ένα κομμάτι της κοινωνίας δεν εμπιστεύεται πλέον τους εσωτερικούς μηχανισμούς και στρέφεται σε ευρωπαϊκούς θεσμούς για να βρει άκρη. Αυτό, καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να το παρουσιάσει ως επιτυχία.
Η κυβέρνηση, μπορεί να επιμείνει ότι συνεργάζεται, ότι οι θεσμοί λειτουργούν, ότι δεν υπάρχει σύγκρουση. Όμως η εικόνα που βγαίνει από τους Δελφούς, είναι άλλη: μια χώρα, όπου οι έρευνες προχωρούν πιο αργά απ’ όσο απαιτεί η κοινωνία, όπου οι ασυλίες και οι διαδικασίες γίνονται ακόμα πεδίο πολιτικού θορύβου, όπου οι ευρωπαϊκοί εισαγγελείς χρειάζονται να υπερασπίζονται την ανεξαρτησία τους αντί να θεωρείται αυτονόητη, και όπου τα σκάνδαλα δεν περιορίζονται πια σε έναν φάκελο, αλλά απλώνονται από τις αγροτικές επιδοτήσεις μέχρι την Υγεία και τις δημόσιες συμβάσεις.
Τί έρχεται από εδώ και πέρα;
Το κρίσιμο, λοιπόν, δεν είναι αν η Ελλάδα είναι «η χειρότερη περίπτωση» της Ευρώπης. Το κρίσιμο είναι άλλο. Ότι για μια ακόμη φορά η χώρα εμφανίζεται να χρειάζεται εξωτερικό καθρέφτη, για να δει το πρόσωπό της. Και ο καθρέφτης αυτός, σήμερα, έδειξε μια διοίκηση τρύπια, μια Δικαιοσύνη υπό πίεση, ένα πολιτικό προσωπικό που πολύ συχνά φωνάζει αντί να εξηγεί, και μια κοινωνία που έχει κουραστεί να ακούει πως «έτσι δουλεύει το σύστημα».
Το μεγάλο ερώτημα από εδώ και πέρα δεν είναι τι άλλο θα πει η Κοβέσι, αλλά τι άλλο θα αποκαλύψουν οι δικογραφίες που έρχονται, πόσες ακόμα υποθέσεις θα ανοίξουν γύρω από ευρωπαϊκά κονδύλια, δημόσιες συμβάσεις και οργανωμένα δίκτυα επιρροής, και κυρίως αν σε αυτή τη χώρα θα υπάρξει επιτέλους πολιτικό κόστος, ανάλογο της θεσμικής ζημιάς. Γιατί όταν η Ευρώπη σου λέει ότι το πρόβλημα δεν είναι ο θόρυβος αλλά η ουσία, δεν έχεις άλλοθι. Έχεις προειδοποίηση. Και όταν οι προειδοποιήσεις μαζεύονται, συνήθως ακολουθούν αποκαλύψεις.
About The Author
