Βαρύ κλίμα διαμορφώνεται στο εσωτερικό της ΝΔ, μετά τη δημόσια παρέμβαση πέντε βουλευτών της κυβερνητικής πλειοψηφίας, κατά του μοντέλου του επιτελικού κράτους. Με κοινό άρθρο τους στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ», οι Γιάννης Οικονόμου, Ανδρέας Κατσανιώτης, Θανάσης Ζεμπίλης, Ξενοφών Μπαραλιάκος και Γιάννης Παππάς, ζητούν αλλαγή μοντέλου διακυβέρνησης, περισσότερη λογοδοσία, ισχυρότερο ρόλο για τα υπουργεία και αναβάθμιση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας.
Η παρέμβαση, έχει σαφείς αιχμές προς το Μέγαρο Μαξίμου και τον στενό πυρήνα εξουσίας, που έχει ταυτιστεί με τη λειτουργία του επιτελικού κράτους. Ωστόσο, πίσω από τους υψηλούς τόνους και τις θεσμικές διατυπώσεις, υπάρχει και μια δεύτερη ανάγνωση: η πεντάδα των βουλευτών δεν απειλεί άμεσα την κυβερνητική πλειοψηφία. Άρα το μήνυμα είναι πολιτικά ενοχλητικό, αλλά αριθμητικά ελεγχόμενο.
Με απλά λόγια, έχουμε «αντάρτικο», αλλά όχι ρήξη. Έχουμε προειδοποιητική βολή, αλλά όχι αποσταθεροποίηση. Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι η ουσία.
Στο στόχαστρο το επιτελικό κράτος
Οι πέντε βουλευτές, ασκούν σκληρή κριτική στην υπερσυγκέντρωση εξουσιών στο κέντρο λήψης αποφάσεων. Υποστηρίζουν, ότι ο νόμος για το επιτελικό κράτος, αν και παρουσιάστηκε ως μεταρρύθμιση συντονισμού, ταχύτητας και αποτελεσματικότητας, στην πράξη οδήγησε σε περιορισμό της αυτοτέλειας των υπουργείων και υποβάθμιση του ρόλου των βουλευτών.
Στο κείμενό τους, αναγνωρίζουν ότι το επιτελικό κράτος λειτούργησε αποτελεσματικά σε περιόδους κρίσεων. Ωστόσο, επισημαίνουν ότι σε περιόδους πολιτικής ομαλότητας, εμφανίζει δυσλειτουργίες, δημιουργεί θεσμική ανισορροπία και απομακρύνει τη διακυβέρνηση από την κοινωνία, την περιφέρεια και την Κοινοβουλευτική Ομάδα.
Η κριτική τους, ακουμπά και ένα ευρύτερο παράπονο πολλών «γαλάζιων» βουλευτών: ότι καλούνται να υπερασπιστούν πολιτικές αποφάσεις που δεν συνδιαμόρφωσαν. Ότι ενημερώνονται εκ των υστέρων, πειθαρχούν εκ των προτέρων και στο τέλος φορτώνονται το πολιτικό κόστος στην κοινωνία και στις περιφέρειές τους.
Οι αιχμές για το Μαξίμου και οι τεχνοκράτες
Η παρέμβαση, έχει και σαφή στόχευση προς το πρωθυπουργικό περιβάλλον. Χωρίς να κατονομάζεται ευθέως, στο κάδρο μπαίνει και ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, ο οποίος έχει ταυτιστεί με την αρχιτεκτονική του επιτελικού κράτους. Η συζήτηση, άναψε ακόμη περισσότερο, μετά τις πρόσφατες τοποθετήσεις του για τις πελατειακές σχέσεις, που προκάλεσαν αντιδράσεις σε βουλευτές της ΝΔ.
Οι πέντε, απορρίπτουν τη λογική ότι οι εκλεγμένοι βουλευτές πρέπει να παραμερίζονται υπέρ εξωκοινοβουλευτικών τεχνοκρατών. Τονίζουν, στην ουσία, ότι η δημοκρατική νομιμοποίηση έρχεται από την ψήφο των πολιτών και όχι από κλειστά κέντρα διαχείρισης.
Το μήνυμά τους είναι καθαρό: ο βουλευτής δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως διαχειριστής παραπόνων, ως απορροφητής δυσαρέσκειας ή ως απλός μεταφορέας ειλημμένων αποφάσεων. Είναι φορέας λαϊκής εντολής, ελεγκτής της εκτελεστικής εξουσίας και εκπρόσωπος της περιφέρειας.
Η σκιά του ΟΠΕΚΕΠΕ, των υποκλοπών και η εσωτερική κόπωση
Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία. Η επιστολή, έρχεται σε μια περίοδο, κατά την οποία η κυβέρνηση πιέζεται από τις υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, τις υποκλοπές, τις συζητήσεις για άρσεις ασυλίας, αλλά και τη γενικότερη δυσφορία στο εσωτερικό της Κοινοβουλευτικής Ομάδας.
Πολλοί βουλευτές, θεωρούν ότι το Μαξίμου κρατά για τον εαυτό του τον έλεγχο των αποφάσεων, ενώ αφήνει στους ίδιους την επαφή με τους πολίτες και το κόστος των δύσκολων επιλογών. Στην περιφέρεια, άλλωστε, ο βουλευτής είναι αυτός που θα ακούσει πρώτος τη δυσαρέσκεια. Όχι ο τεχνοκράτης, όχι ο σύμβουλος, όχι το «επιτελείο».
Γι’ αυτό και η παρέμβαση των πέντε, αποκτά μεγαλύτερο βάρος. Δεν μιλούν ως τυχαίοι παρατηρητές. Μιλούν ως βουλευτές της περιφέρειας, με κομματική διαδρομή και επαφή με την παραδοσιακή βάση της ΝΔ.
Η πεντάδα και το όριο της «ανταρσίας»
Εδώ, βρίσκεται και το πιο ενδιαφέρον πολιτικό σημείο. Ο αριθμός των πέντε βουλευτών δεν είναι ουδέτερος. Μια πεντάδα μπορεί να κάνει θόρυβο, να στείλει μήνυμα, να πιέσει το Μαξίμου, να προκαλέσει συζήτηση στα μέσα ενημέρωσης και στο κόμμα. Δεν μπορεί όμως να απειλήσει άμεσα την κοινοβουλευτική πλειοψηφία του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Αυτό, δίνει στην κίνηση έναν χαρακτήρα ελεγχόμενης διαφοροποίησης. Οι πέντε, εμφανίζονται να συγκρούονται με το μοντέλο διακυβέρνησης, αλλά δεν φτάνουν στο σημείο να θέσουν ζήτημα κυβερνητικής σταθερότητας. Χτυπούν το καμπανάκι, αλλά δεν τραβούν το χαλί.
Από αυτή την άποψη, η κριτική ότι πρόκειται για «αντάρτικο χωρίς πραγματικό ρίσκο» δεν είναι αβάσιμη. Οι ίδιοι βουλευτές έχουν στηρίξει επί χρόνια τις βασικές επιλογές της κυβέρνησης. Έχουν ψηφίσει νομοσχέδια, έχουν στηρίξει τη γραμμή του κόμματος και τώρα, όταν το πολιτικό φορτίο βαραίνει, επιχειρούν να πάρουν αποστάσεις από το κέντρο που μέχρι χθες στήριζαν.
Είναι μια κίνηση με πολιτικό θόρυβο, αλλά με προσεκτικά όρια. Αρκετή για να ενοχλήσει. Όχι αρκετή, για να ανατρέψει μια πολιτικά χρεωκοπημένη κυβέρνηση.
Η αμήχανη απάντηση του Μαξίμου
Το Μέγαρο Μαξίμου, επέλεξε να μην ανεβάσει τους τόνους. Δεν θέλει να μετατρέψει τους πέντε σε εσωκομματικό πόλο. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, χαρακτήρισε την παρέμβαση «κόσμια» και μίλησε για κόμμα ουσιαστικού διαλόγου. Στην ίδια γραμμή, ο Κωστής Χατζηδάκης, αναγνώρισε ότι υπάρχουν ζητήματα στον ρόλο των βουλευτών και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο θεσμικών διορθώσεων.
Η στάση αυτή δείχνει αμηχανία αλλά και υπολογισμό. Το Μαξίμου γνωρίζει ότι μια σκληρή απάντηση θα μπορούσε να μεγαλώσει το πρόβλημα. Γνωρίζει όμως και ότι αν αφήσει τη συζήτηση να απλωθεί, μπορεί να ανοίξει ένας ευρύτερος κύκλος εσωκομματικής αμφισβήτησης.
Το πραγματικό μήνυμα
Η επιστολή των πέντε, δεν ρίχνει την κυβέρνηση. Αποκαλύπτει, όμως, το ρήγμα ανάμεσα στο πρωθυπουργικό κέντρο και σε τμήμα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Δείχνει ότι η φθορά δεν έρχεται μόνο από την αντιπολίτευση ή από τα σκάνδαλα. Έρχεται και από μέσα, από βουλευτές που αισθάνονται ότι έχουν περιοριστεί σε ρόλο κομπάρσου.
Το κρίσιμο ερώτημα, είναι, εάν πρόκειται για πραγματική πολιτική διαφωνία ή για προσπάθεια έγκαιρης αυτοπροστασίας. Γιατί όταν κάποιοι που στήριξαν όλα τα προηγούμενα χρόνια το μοντέλο Μητσοτάκη, εμφανίζονται ξαφνικά ως πολέμιοι του επιτελικού κράτους, η καχυποψία είναι αναπόφευκτη.
Η πεντάδα στέλνει μήνυμα. Αλλά φροντίζει να μην κόψει τη γέφυρα. Και αυτό, στην πολιτική, λέει πολλές φορές περισσότερα από τις ίδιες τις λέξεις.
About The Author
