Το έργο των 91 εκατ. ευρώ που παρουσιάστηκε ως «πράσινη επανάσταση» και κατέληξε στο μικροσκόπιο της EPPO
Δεν ήταν μια τυπική έρευνα, ούτε ακόμη ένας διοικητικός έλεγχος που θα κατέληγε σε κάποιο συρτάρι.
Η αιφνιδιαστική έφοδος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στις εγκαταστάσεις που συνδέονται με το πρόγραμμα των πολυκέντρων ανταποδοτικής ανακύκλωσης, δείχνει ότι η υπόθεση έχει πλέον περάσει σε μια εντελώς διαφορετική φάση.
Οι Ευρωπαίοι εισαγγελείς αναζήτησαν ηλεκτρονικούς υπολογιστές, συμβάσεις, οικονομικά στοιχεία και κάθε ψηφιακό ίχνος, που θα μπορούσε να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα: Πως ένα μεσαίου μεγέθους έργο που χρηματοδοτήθηκε με ευρωπαϊκά κονδύλια, έφτασε να κοστίζει περισσότερα από 91 εκατομμύρια ευρώ.
Το ενδιαφέρον, δεν αφορά μόνο το ύψος των συμβάσεων. Οι εισαγγελικές αρχές εξετάζουν αν τηρήθηκαν οι κανόνες διάθεσης των ευρωπαϊκών κονδυλίων, αν υπήρξε πραγματικός ανταγωνισμός και αν το Δημόσιο κατέβαλε τίμημα που ανταποκρινόταν στα δεδομένα της αγοράς.
Η εξέλιξη αυτή, προκαλεί έντονο πολιτικό προβληματισμό στην κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, καθώς ένα έργο που προβλήθηκε ως πρότυπο της «πράσινης μετάβασης» βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας ευρωπαϊκής ποινικής διερεύνησης.
Οι αριθμοί που άνοιξαν τον φάκελο
Το πρόγραμμα, αφορούσε την προμήθεια 248 πολυκέντρων ανταποδοτικής ανακύκλωσης για δήμους της Αττικής, της Πελοποννήσου και της Κρήτης.
Η συνολική αξία των συμβάσεων, έφτασε τα 73,5 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ενώ με τον φόρο ξεπέρασε τα 91,2 εκατ. ευρώ. Κάθε μονάδα κόστισε περίπου 365.000 έως 370.000 ευρώ, ποσό εξωφρενικά διογκωμένο.
Οι αριθμοί αυτοί, δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους παρατυπίες. Ήταν όμως αρκετοί, ώστε να προκαλέσουν το ενδιαφέρον των ευρωπαϊκών ελεγκτικών μηχανισμών, οι οποίοι άρχισαν να εξετάζουν το πώς διαμορφώθηκαν οι συγκεκριμένες τιμές και με ποια στοιχεία τεκμηριώθηκαν.
Τα πρώτα καμπανάκια, δεν χτύπησαν με τις πρόσφατες εφόδους. Είχαν προηγηθεί διοικητικοί έλεγχοι από τις αρμόδιες ελληνικές και ευρωπαϊκές αρχές, οι οποίοι κατέγραψαν ευρήματα και παρατηρήσεις, που δύσκολα μπορούσαν να αγνοηθούν.
Στα πορίσματα, διατυπώνονται ερωτήματα για την επάρκεια της έρευνας αγοράς, τον τρόπο με τον οποίο προσδιορίστηκε ο προϋπολογισμός των διαγωνισμών και το κατά πόσο διασφαλίστηκε ουσιαστικός ανταγωνισμός.
Οι ελεγκτές, σημειώνουν ότι οι τιμές στις οποίες βασίστηκαν οι διαγωνισμοί δεν τεκμηριώνονταν με τον τρόπο που απαιτείται για ένα έργο τέτοιου οικονομικού μεγέθους.
Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο είχαν εντοπιστεί αισθητά χαμηλότερες ενδεικτικές τιμές για συγκρίσιμο εξοπλισμό. Οι ελεγκτές, διευκρινίζουν ωστόσο, ότι οι συγκρίσεις δεν αφορούσαν πάντοτε απολύτως όμοια προϊόντα, γεγονός που, κατά την εκτίμησή τους, ενίσχυε την ανάγκη για ακόμη πιο αναλυτική αιτιολόγηση του κόστους.
Έτσι, από εκείνο το σημείο και μετά, ο φάκελος άρχισε να αποκτά διαφορετικό βάρος.
Από τις δημοσιονομικές διορθώσεις στην εισαγγελική έρευνα
Οι διοικητικές διαπιστώσεις, οδήγησαν σε δημοσιονομικές διορθώσεις. Η υπόθεση, όμως, δεν έκλεισε εκεί.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έκρινε ότι τα στοιχεία έχρηζαν περαιτέρω διερεύνησης και πέρασε στην επόμενη φάση: τη συλλογή αποδεικτικού υλικού.
Οι έρευνες, είχαν σαφή στόχο: να εντοπιστούν στοιχεία που θα δείξουν πώς ελήφθησαν οι αποφάσεις, πώς διαμορφώθηκαν οι συμβάσεις και αν προκύπτουν ενδείξεις παρατυπιών που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Φυσικά, η κατάληξη της έρευνας δεν μπορεί να προδικαστεί. Εκείνο που ήδη προκύπτει, είναι ότι μια υπόθεση που ξεκίνησε ως διοικητικός έλεγχος έχει πλέον εξελιχθεί σε ενεργή ποινική διερεύνηση από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Η πολιτική πίεση μεγαλώνει
Για την κυβέρνηση, η υπόθεση δεν είναι μόνο νομική, αλλά πρωτίστως πολιτική.
Η Νέα Δημοκρατία, επένδυσε σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στην εικόνα του «επιτελικού κράτους» και της αποτελεσματικής αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων. Το πρόγραμμα των πολυκέντρων ανταποδοτικής ανακύκλωσης, παρουσιάστηκε ως παράδειγμα της πράσινης μετάβασης και της κυκλικής οικονομίας.
Σήμερα, όμως, η δημόσια συζήτηση δεν αφορά τα οφέλη της ανακύκλωσης. Περιστρέφεται γύρω από συμβάσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, πορίσματα ελέγχων και την έφοδο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Η αντιπολίτευση ζητά απαντήσεις, ενώ η κυβέρνηση καλείται να εξηγήσει πώς ένα τόσο προβεβλημένο έργο, βρέθηκε στο επίκεντρο μιας τόσο σοβαρής ευρωπαϊκής διερεύνησης. Το πολιτικό βάρος, δεν προκύπτει μόνο από τη σημερινή έρευνα, αλλά και από το γεγονός ότι οι πρώτες επισημάνσεις, είχαν ήδη καταγραφεί στους διοικητικούς ελέγχους.
Οι κατασχέσεις και το ψηφιακό αποτύπωμα
Οι πρόσφατες έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, είχαν έναν σαφή στόχο: Να συγκεντρωθεί κάθε διαθέσιμο στοιχείο, που θα μπορούσε να φωτίσει τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε το πρόγραμμα.
Στο πλαίσιο των ερευνών, κατασχέθηκαν ηλεκτρονικοί υπολογιστές, σκληροί δίσκοι, συμβάσεις, οικονομικά στοιχεία και ψηφιακή αλληλογραφία.
Οι Ευρωπαίοι εισαγγελείς, επιχειρούν να ανασυνθέσουν τη διαδικασία λήψης των αποφάσεων, τη διαμόρφωση των τεχνικών προδιαγραφών, τον καθορισμό των προϋπολογισμών και τη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων.
Παράλληλα, εξετάζονται στοιχεία που αφορούν τη λειτουργία των ίδιων των πολυκέντρων ανακύκλωσης, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο τα αποτελέσματα του έργου, ανταποκρίνονται στις δεσμεύσεις βάσει των οποίων εγκρίθηκε η χρηματοδότηση.
Το ερώτημα που μένει αναπάντητο
Η έρευνα, βρίσκεται σε εξέλιξη και η τελική κρίση ανήκει στη Δικαιοσύνη.
Υπάρχει, όμως, ένα πολιτικό ερώτημα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί: Πώς ένα έργο που παρουσιάστηκε ως «ναυαρχίδα» της πράσινης πολιτικής, κατέληξε να αποτελεί αντικείμενο έρευνας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας;
Και γιατί χρειάστηκε να φτάσουν οι ευρωπαϊκές αρχές μέχρι τις κατασχέσεις εγγράφων και ηλεκτρονικών αρχείων, για να αναζητήσουν απαντήσεις σχετικά με τη διαχείριση ενός έργου που κόστισε περισσότερα από 91 εκατομμύρια ευρώ;
Η τελική απάντηση, θα δοθεί από τη Δικαιοσύνη. Η πολιτική συζήτηση, όμως, έχει ήδη ανοίξει.
Για την κυβέρνηση, το διακύβευμα δεν αφορά μόνο την έκβαση της έρευνας. Αφορά και την αξιοπιστία ενός έργου που προβλήθηκε, ως σύμβολο της «πράσινης μετάβασης» και που σήμερα βρίσκεται στο μικροσκόπιο των ευρωπαϊκών αρχών.
Γιατί όταν μια υπόθεση περνά από τον διοικητικό έλεγχο στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τους αριθμούς. Αφορά τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος.
About The Author
