Στην Κυψέλη, εκατοντάδες οικογένειες κοιμούνται, πλέον, με την αγωνία αν το σπίτι τους θα αντέξει ως το πρωί. Η αιτία, ωστόσο, δεν είναι κάποιος σεισμός, αλλά ο μετροπόντικας «Νίκη» της Γραμμής 4, που πέρασε κάτω από την πλατεία της Κυψέλης, αφήνοντας πίσω του, περίπου 200 πληγείσες κατοικίες και ισάριθμες οικογένειες.
Κάτοικοι, μιλούν για τουλάχιστον 16 πολυκατοικίες και δεκάδες διαμερίσματα με ρωγμές, καθιζήσεις και φθορές, ζητώντας γραπτές εγγυήσεις ασφάλειας, προτού επιτραπεί στον μετροπόντικα να ξανακινήσει. Και κάπως έτσι, η προτροπή που ακούγεται όλο και συχνότερα στις γειτονιές από όπου περνάει η γραμμή, είναι ξεκάθαρη: Να μη γίνουν «νέα Τέμπη στο βωμό του κέρδους».
Η φράση, δεν είναι κάποοια δική μας υπερβολή. Είναι η καταγγελία, που κυκλοφορεί στην περιοχή και που αξίζει να μπει στο πλαίσιό της. Πολλά από τα κτίρια της Κυψέλης, χτίστηκαν πριν από τους σύγχρονους αντισεισμικούς κανονισμούς, οι εργασίες γίνονται σε σχετικά μικρό βάθος -στα 13 μέτρα- κάτω από μια από τις πυκνότερα δομημένες περιοχές της Αθήνας, ενώ μέχρι και η ίδια η Ελληνικό Μετρό, παραδέχθηκε ότι εντοπίστηκαν «μη αναμενόμενες και ανιχνεύσιμες συνθήκες» στο ασθενές γεωλογικό υπόβαθρο της περιοχής και μετακινήσεις εδάφους, μεγαλύτερες από τις προβλεπόμενες στις μελέτες. Γι’ αυτό και οι εργασίες του TBM, έχουν ανασταλεί από τις 8 Μαΐου 2026. Και όχι για πρώτη φορά, καθώς το μηχάνημα είχε ήδη σταματήσει άλλες δύο φορές νωρίτερα, λόγω προβλημάτων στην ίδια περιοχή.
Οι μήνες σιωπής πριν την παραδοχή και τα… «δεν ξέρουμε»
Το πρόβλημα, βέβαια, δεν ξεκίνησε τον Μάιο. Επιστολή της Ελληνικό Μετρό, με ημερομηνία 30 Απριλίου, δείχνει ότι η εταιρεία γνώριζε για ρωγμές και καθιζήσεις, τουλάχιστον από τον Μάρτιο, δηλαδή, δύο μήνες, πριν αναγγελθεί επίσημα η αναστολή των εργασιών.
Στην ίδια επιστολή, η εταιρεία αρνήθηκε να δώσει στους κατοίκους τις μετρήσεις που ζητούσαν, χαρακτηρίζοντάς τες «αποσπασματικό μόνο μέρος μιας ευρύτερης επιστημονικής διεργασίας», που μπορεί να αξιολογηθεί «μόνο από τη συγκεκριμένη ομάδα των εξειδικευμένων μελετητών του έργου».
Κάτοικοι, περιγράφουν μήνες, με την ίδια απάντηση από μηχανικούς και εργαζόμενους στο έργο: «Εμείς δεν ξέρουμε», ενώ, μια ιδιοκτήτρια διαμερίσματος, που αγόρασε πρόσφατα με δάνειο, περιγράφει πώς μηχανικός της αναδόχου, την διαβεβαίωσε προφορικά ότι δεν υπάρχει κίνδυνος, χωρίς όμως να μπορεί -ή να θέλει- να πει πόσα χιλιοστά έφτανε η καθίζηση του κτιρίου της, ενώ η Ελληνικό Μετρό δεν απάντησε ποτέ γραπτώς στο αίτημά της για επίσημη ενημέρωση.
Άλλη κάτοικος, περιγράφει πώς όλες οι πόρτες του κτιρίου της, σταμάτησαν να ανοίγουν το ίδιο βράδυ, πώς εργάτες της εταιρείας, πριόνισαν τις πόρτες, για να χωρέσουν στις στραβωμένες κάσες, αντί να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα στη ρίζα του, και πώς ένας ξυλουργός που τους υποσχέθηκαν, δεν εμφανίστηκε ποτέ. Και αυτά, ενώ σε τουλάχιστον ένα διαμέρισμα, οι ένοικοι έχουν ήδη εγκαταλείψει το σπίτι τους.
Πρέπει να σημειωθεί, ότι ακόμα και τώρα, οι κάτοικοι δεν ζητούν να σταματήσει το έργο. Δεν αντιτίθενται στη Γραμμή 4, όπως συνέβη στην πλατεία Εξαρχείων. Ζητούν, απλώς, να προχωρήσει με διαφάνεια, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ζωή τους, με άμεση αποκατάσταση των ζημιών και αποζημίωση, όχι μόνο για τις εμφανείς φθορές, αλλά και για την ήδη πραγματική πτώση της αντικειμενικής αξίας των σπιτιών τους.
Το «πάγωμα» των έργων δεν είναι αρκετό
Μετά τη δημοσιοποίηση του θέματος, η Ελληνικό Μετρό, αναγκάστηκε σε δεύτερη ανακοίνωση της, να κάνει ένα σιωπηλό βήμα πίσω από το αρχικό «όλα καλά», παραδεχόμενη έμμεσα ότι οι πρώτες εργασίες αποκατάστασης, ενδέχεται να μην έγιναν με επάρκεια, και υποσχόμενη «δημόσια πληροφόρηση» για τα μέτρα που θα ακολουθήσουν.
Ανακοίνωσε, επίσης, ότι θα ζητήσει από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ), να ορίσει πραγματογνώμονες, που θα επισκεφθούν τα κτίρια και θα εκδώσουν πορίσματα, με τη δαπάνη να μη βαρύνει τους ιδιοκτήτες.
Το πρόβλημα, είναι, ότι η ανακοίνωση δεν διευκρινίζει, αν το πόρισμα του ΤΕΕ, θα προκύψει από πλήρη δομοστατική μελέτη ή από απλή αυτοψία, μια καθοριστική διαφορά, για την πραγματική «αίσθηση ασφάλειας», που επικαλείται η ίδια η εταιρεία.
Έτσι, εάν το ΤΕΕ, κληθεί απλώς να αξιολογήσει «την επάρκεια των αποκαταστάσεων», που έχει ήδη κάνει η ανάδοχος -δηλαδή τα μερεμέτια σε τοίχους, πόρτες και παράθυρα- το όφελος για τους κατοίκους θα είναι περιορισμένο.
Γι’ αυτόν τον λόγο, οι περισσότεροι κάτοικοι, ζητούν το αντίστροφο: πρώτα να γίνουν οι ανεξάρτητες μελέτες, και μετά οι εργασίες επιδιόρθωσης, ώστε να μην «χαθούν» τεχνικά στοιχεία, κάτω από το φρέσκο σοβά.
Ποιος θα πληρώσει τα… «σπασμένα»;
Υπάρχει και μια ακόμη πτυχή, που αγγίζει ευθέως την τσέπη του πολίτη. Η ίδια η Ελληνικό Μετρό, αποδίδοντας το πρόβλημα, σε ανεπαρκή γεωλογική μελέτη κατά τον αρχικό σχεδιασμό του έργου, ουσιαστικά παραδέχεται, ότι φταίει η ίδια η προετοιμασία του έργου και όχι ο ανάδοχος.
Αυτό, ανοίγει τον δρόμο για μια έκθεση ειδικών εμπειρογνωμόνων, που αναμένεται να προβλέπει πρόσθετες εργασίες μεγάλου κόστους, το οποίο, εάν επιβεβαιωθεί ότι η αιτία ήταν πλημμελής μελέτη, θα κληθεί τελικά να πληρώσει το Δημόσιο -δηλαδή ο φορολογούμενος- και όχι η κατασκευάστρια κοινοπραξία.
Ένα ακόμη ερώτημα, προστίθεται, έτσι, στη λίστα: Πόσο θα κοστίσει στο σύνολο των πολιτών, η ανεπάρκεια μιας μελέτης, που υπογράφηκε πριν καν μπει ο πρώτος μετροπόντικας στο έδαφος;
Το χρονοδιάγραμμα που… χάθηκε στα «Τάρταρα»
Η Γραμμή 4, υπογράφηκε τον Ιούνιο του 2021, με προϋπολογισμό 1,328 δισ. ευρώ για την κύρια εργολαβία -συνολικά έως 1,8 δισ. ευρώ με τον ΦΠΑ- και συμβατική ημερομηνία παράδοσης τον Ιούνιο του 2029.
Σήμερα, η επίσημη προθεσμία, έχει μετατεθεί στον Σεπτέμβριο του 2032, ενώ η κοινοπραξία ΑΒΑΞ-Ghella-Alstom είχε ζητήσει αρχικά παράταση έως τις αρχές του 2034.
Το ίδιο το υπουργείο Υποδομών, παραδέχθηκε επισήμως, ότι σημαντικό μέρος της καθυστέρησης, οφείλεται στο Δημόσιο, που δεν είχε παραδώσει εγκαίρως τους απαραίτητους εργοταξιακούς χώρους.
Συγκεκριμένα, μεχρι το 2024, μόλις 21 από τους 26 απαιτούμενους χώρους είχαν παραδοθεί στον ανάδοχο, ενώ η πιστοποιημένη πρόοδος του έργου, βρισκόταν τότε μόλις στο 8,29%.
Πριμ «επιτάχυνσης» για ένα έργο που καθυστερεί
Πώς μπορεί, ένα έργο που καθυστερεί πάνω από τρία χρόνια, να διατηρεί πριμ «επιτάχυνσης» ύψους 41,6 εκατ. ευρώ;
Η Ελληνικό Μετρό είχε αρχικά αποφασίσει την επιστροφή του, μέσω συμψηφισμού με επόμενες πληρωμές, όμως μετά από ένσταση της ΑΒΑΞ, το υπουργείο Υποδομών αποφάσισε τον Απρίλιο του 2026, ότι το ποσό, δεν πρέπει «επί του παρόντος» να επιστραφεί.
Παράλληλα, στις 26 Ιουνίου 2026, αποφασίστηκε η παραπομπή σε διαιτησία τουλάχιστον 32 δικαστικών υποθέσεων και 5 ακόμη διαφορών, σε διοικητική προδικασία μεταξύ Ελληνικό Μετρό και κοινοπραξίας, χωρίς ωστόσο να έχει δημοσιοποιηθεί, το συνολικό ύψος των οικονομικών αξιώσεων του αναδόχου.
Εξάρχεια: η πλατεία ως… «πεδίο δοκιμής»
Στα Εξάρχεια, η μάχη για τον σταθμό, δεν αφορά μόνο δέντρα, αλλά την πολιτική κυριαρχία και το gentrification.
Πάνω από 50 κάτοικοι, έχουν προσφύγει, στο Συμβούλιο της Επικρατείας, υποστηρίζοντας ότι η μακρόχρονη κατάληψη της πλατείας για εργοτάξιο και η αφαίρεση ώριμων δέντρων, θα προκαλούσαν ανεπανόρθωτη βλάβη στον δημόσιο χώρο και στον κοινωνικό χαρακτήρα της γειτονιάς. Το ΣτΕ απέρριψε το αίτημα αναστολής.
Εδώ, πρέπει να σημειωθεί, ότι ακόμη και οι κάτοικοι της Κυψέλης, όσο πιεσμένοι κι αν είναι ή να κινδυνεύει άμεσα η ζωή τους, ξεχωρίζουν τη δική τους στάση, από αυτή που επικράτησε στα Εξάρχεια, στοιχείο που αποδεικνύει, το πόσο διαφορετικά έχει διαχειριστεί η εταιρεία -και η οργανωμένη Πολιτεία- κάθε γειτονιά, ανάλογα με το πολιτικό κόστος αντίδρασης που αντιμετώπιζε.
Gentrification: Όταν οι σταθμοί ανέβαζουν τα ενοίκια πριν καν τεθούν σε λειτουργία
Το πιο απτό, μετρήσιμο «αρνητικό» του έργου, είναι ίσως αυτό που ζουν ήδη οι κάτοικοι στην τσέπη τους.
Ενδεικτικά, στην Κυψέλη, η μέση τιμή ενοικίου, εκτοξεύθηκε από τα 7,7 ευρώ/τ.μ. το 2023, στα 9,61 ευρώ/τ.μ. στις αρχές του 2026. Μια άνοδο, πάνω από 24%, μεσα σε μόλις τρία χρόνια.
Χαρακτηριστικό, είναι το παράδειγμα διαμερίσματος 33 τ.μ. στην Άνω Κυψέλη, όπου το ζητούμενο ενοίκιο, εκτινάχθηκε από 280 ευρώ το 2021, σε 500 ευρώ φέτος.
Πρόσφατη ανάλυση του διεθνούς μεσιτικού οίκου Astons, κατατάσσει πλέον την Κυψέλη στην κορυφή σε αποδόσεις ενοικίασης στην Αττική, χαρακτηρίζοντάς την «νέο Ελντοράντο» για επενδυτές, ξεπερνώντας πλέον σε απόδοση ακόμη και το Κολωνάκι. Βλέπετε, η χρονιά εγκατάλειψη της περιοχής από το Δήμο Αθηναίων, σε συνδιασμό με την ανεξέλεγκτη δράση συμμοριών παρανόμων μεταναστών, έφερε υποβάθμιση και φθηνά ενοίκια. Τα φθηνά ενοίκια, έφεραν… ΜΚΟ, digital nomads και «εναλλακτικα τυπάκια», οδηγώντας, τελικά, στην… εκτόξευση των ενοικίων! Και αυτά, μέσα σε λιγότερο από 10 χρόνια.
Έτσι, ίδιοι κάτοικοι, που σήμερα ζουν με ρωγμές στους τοίχους τους, βλέπουν ταυτόχρονα την αξία της γειτονιάς τους να ανεβαίνει, για όσους θέλουν να επενδύσουν εκεί. Φυσικά χωρίς οι ίδιοι να επωφελούνται.
Ευαγγελισμός: ο σταθμός-κλειδί που μένει «στον αέρα»
Πέντε χρόνια μετά την υπογραφή της σύμβασης, ο σταθμός Ευαγγελισμός -εκείνος που θα συνδέει τη Γραμμή 4 με τη Γραμμή 3- παραμένει χωρίς έγκριση περιβαλλοντικής μελέτης.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας είχε ήδη διαπιστώσει, με την απόφαση 2274/2023, ότι δεν είχε εγκριθεί η απαιτούμενη Τεχνική Περιβαλλοντική Μελέτη, για την επέμβαση στο Πάρκο Ριζάρη.
Τελικά; Ούτε η νέα μελέτη, δεν πήρε το πράσινο φως από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αναγκάζοντας την Ελληνικό Μετρό να επιστρέψει στην αφετηρία.
Φυσικά, αξίζει να θυμηθεί κανείς, και το προηγούμενο του σταθμού Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη, όπου παρόμοιες αδειοδοτικές εκκρεμότητες οδήγησαν σε χρόνια καθυστέρηση.
Το «αόρατο» κόστος που δεν βλέπουμε
Δεκάδες μικρές επιχειρήσεις, γύρω από τα εργοτάξια, αναφέρουν μειωμένη επισκεψιμότητα, λόγω περιφράξεων και αποκλεισμένων πεζοδρομίων, χωρίς σαφές πλαίσιο αποζημίωσης.
Χιλιάδες κάτοικοι, σε Κυψέλη, Εξάρχεια, Γουδή και Ζωγράφου, ζουν -και θα συνεχίσουν να ζουν- για χρόνια, με θόρυβο, σκόνη και υποβαθμισμένη καθημερινότητα. Μια επιβάρυνση που, με τις διαδοχικές παρατάσεις, διαρκεί πλέον πολύ περισσότερο, από όσο είχε αρχικά ανακοινωθεί.
Γιατί έτσι;
Κανείς σοβαρός αναλυτής, πολιτικός ή δημοσιογράφος, δεν αμφισβητεί ότι η Αθήνα χρειάζεται περισσότερο Μετρό.
Τα ερωτήματα που τίθενται, είναι:
– Γιατί ένα έργο 1,8 δισ. ευρώ, ξεκίνησε πριν καν είχαν λυθεί το θέμα με τις απαλλοτριώσεις;
– Γιατί η εταιρεία, ενώ γνώριζε για προβλήματα από τον Μάρτιο, μίλησε επίσημα μόλις τον Μάιο;
– Γιατί αρνήθηκε, γραπτώς, στους κατοίκους, τις μετρήσεις που ζητούσαν;
– Γιατί διατηρείται πριμ επιτάχυνσης, σε ένα έργο που καθυστερεί πάνω από τρία χρόνια;
– Γιατί δεκάδες οικονομικές διαφορές, οδηγούνται, σε κλειστές διαδικασίες διαιτησίας
– Γιατί το κόστος μιας -ενδεχομένως- πλημμελούς μελέτης, μπορεί τελικά να το πληρώσει ο φορολογούμενος;
– Γιατί, όσο προχωρά το έργο, τόσο ανεβαίνουν τα ενοίκια γύρω του, ενώ οι κάτοικοι που ήδη ζουν εκεί περιμένουν ακόμη γραπτές, ανεξάρτητες εγγυήσεις για την ασφάλεια των σπιτιών τους;
Μέχρι να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα -με δημοσιοποιημένα στοιχεία, τεχνικά πορίσματα και αριθμούς, όχι με διαβεβαιώσεις από δελτία Τύπου- η Γραμμή 4 θα παραμένει ό,τι είναι σήμερα: Ένα αναγκαίο έργο υποδομής, που όμως ζητά από τους πολίτες, περισσότερη εμπιστοσύνη απ’ όση διαφάνεια τους προσφέρει.
About The Author
