Με εκρηκτικό τρόπο, επανέρχεται το Κυπριακό στο προσκήνιο, από ένα… κατά παραγγελία δημοσίευμα. Ο βρετανικός Independent, λειτουργώντας επί της ουσίας, ως όργανο της βρετανικής διπλωματίας, παρουσίασε ένα νέο πλαίσιο λύσης, το οποίο φέρεται να επεξεργάζεται ο ΟΗΕ και το οποίο, πίσω από την ορολογία της «χαλαρής ομοσπονδίας», πλησιάζει επικίνδυνα την τουρκική απαίτηση για δύο χωριστά κράτη.
Ουσιαστικά, το άρθρο λειτουργεί ως «λαγός». Ρίχνει στο τραπέζι μια ακραία και μέχρι σήμερα επισήμως μη κατατεθειμένη φόρμουλα, ώστε να καταγραφούν οι αντιδράσεις και να σφυγμομετρηθεί, κατά πόσο οι Έλληνες της Κύπρου είναι διατεθειμένοι να αποδεχτούν μια λύση, που θα νομιμοποιεί τη διχοτόμηση, θα αναβαθμίζει το κατοχικό μόρφωμα και θα υποβαθμίζει την Κυπριακή Δημοκρατία σε μία από τις δύο «συνιστώσες πολιτείες».
Η παραπάνω εκτίμηση, αποκτά ιδιαίτερο βάρος, λαμβάνοντας υπ’ όψιν, ότι η Βρετανία δεν είναι ουδέτερος παρατηρητής. Είναι πρώην αποικιοκρατική δύναμη, εγγυήτρια δύναμη από το 1960 και διατηρεί μέχρι σήμερα, κυρίαρχες στρατιωτικές βάσεις στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια. Ο ίδιος ο Independent, συνδέει τη σημασία της λύσης με τα βρετανικά στρατηγικά συμφέροντα και με τον ρόλο των βάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Το σχέδιο που αποδίδεται στον ΟΗΕ
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, επεξεργάζεται μια δομή δύο πολιτικά ισότιμων συνιστώντων κρατών, με εξαιρετικά περιορισμένες αρμοδιότητες για την κεντρική κυβέρνηση. Η καθημερινή διακυβέρνηση, θα ασκείται σχεδόν αποκλειστικά από τις δύο πλευρές, ενώ στο κέντρο θα παραμένουν μόνο ορισμένα υπουργεία, όπως Εξωτερικών, Άμυνας, Οικονομικών, Ιθαγένειας και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων.
Το σχέδιο, φέρεται να προβλέπει εκ περιτροπής προεδρία, κοινό νομοθετικό σώμα, αποφασιστική ψήφο Τουρκοκύπριου υπουργού, επιστροφή εδαφών -μεταξύ των οποίων τα Βαρώσια– και νέο σύστημα εγγυήσεων, ενδεχομένως υπό την ομπρέλα του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, εξετάζεται μεταβατική περίοδος δύο ή τριών ετών, κατά την οποία η τουρκοκυπριακή πλευρά θα αποκτήσει σταδιακά απευθείας εμπόριο, πτήσεις και διεθνείς επαφές.
Η λεγόμενη «εποικοδομητική ασάφεια», βρίσκεται στην καρδιά της πρότασης: η ελληνοκυπριακή πλευρά θα μπορεί να ονομάζει τη λύση «ομοσπονδία», ενώ η τουρκοκυπριακή θα μπορεί να την παρουσιάζει ως «συνομοσπονδία». Πρόκειται, δηλαδή, για ένα λεκτικό τέχνασμα που επιχειρεί να καλύψει τις θεμελιώδεις διαφορές χωρίς να τις επιλύει.
Η επίσημη θέση του ΟΗΕ
Ο ΟΗΕ, αποφεύγει να επιβεβαιώσει ότι υπάρχει ένα ολοκληρωμένο και προμελετημένο σχέδιο για το νησί. Ο εκπρόσωπος του γενικού γραμματέα, Στεφάν Ντουζαρίκ, δήλωσε ότι τα Ηνωμένα Έθνη γνωρίζουν και έχουν διαβάσει το δημοσίευμα, χωρίς όμως να διευκρινίσει αν οι προτάσεις που περιγράφονται, προέρχονται από τον Αντόνιο Γκουτέρες ή την Ολγκίν.
Η επίσημη γραμμή, παραμένει ότι ο γενικός γραμματέας και η προσωπική του απεσταλμένη, εργάζονται για την επανέναρξη των συνομιλιών. Συνεπώς, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει επίσημα κατατεθειμένο σχέδιο προς αποδοχή ή απόρριψη, αλλά ιδέες και διπλωματικές διεργασίες, που φαίνεται ότι προετοιμάζουν το έδαφος.
Η θέση των Ελληνοκυπρίων και των Τούρκων εποίκων
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, διέψευσε ότι υφίστανται «όλα αυτά» που περιγράφει ο Independent. Επέμεινε ότι η επιδιωκόμενη λύση, πρέπει να επανενώνει την Κυπριακή Δημοκρατία, να είναι λειτουργική και βιώσιμη και να συνάδει πλήρως με το ευρωπαϊκό δίκαιο, τις αρχές και τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχει επίσης δηλώσει ότι η λύση δύο κρατών, δεν υπάρχει «ούτε ως σκέψη» για την ελληνοκυπριακή πλευρά.
Η Λευκωσία ζητά επανέναρξη των συνομιλιών, από το σημείο όπου διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά το 2017, δηλαδή: αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων, κατάργηση των αναχρονιστικών εγγυήσεων και διατήρηση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως του μοναδικού διεθνώς αναγνωρισμένου κράτους στο νησί.
Από την άλλη πλευρά, ο «Τουρκοκύπριος» ηγέτης, Τούφαν Ερχιουρμάν, εμφανίζεται πιο διαλλακτικός από τον προκάτοχό του Ερσίν Τατάρ και υποστηρίζει την επανέναρξη των συνομιλιών. Θέτει όμως ως βασικές προϋποθέσεις, την πολιτική ισότητα, την αποτελεσματική συμμετοχή των «Τουρκοκυπρίων» στις αποφάσεις, την ασφάλεια και την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας τους. Παρότι δεν επιμένει με την ίδια ένταση στη ρητορική των δύο κρατών, απαιτεί ουσιαστική αυτονομία και εγγυήσεις ότι η «τουρκοκυπριακή» πλευρά, δεν θα μετατραπεί σε μειοψηφία μέσα σε ένα ελληνοκυπριακό κράτος.
Το Κυπριακό ανοίγει ξανά;
Όλες οι ενδείξεις, συγκλίνουν ότι το Κυπριακό θα ανοίξει σύντομα και επίσημα. Η κινητικότητα του ΟΗΕ, η ενεργότερη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι επαφές της Ολγκίν και οι δηλώσεις Χριστοδουλίδη για επερχόμενες εξελίξεις, δείχνουν ότι προετοιμάζεται νέος κύκλος συνομιλιών.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά, επιδιώκει διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία, με συνέχεια της Κυπριακής Δημοκρατίας και εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου, ενώ η «τουρκοκυπριακή» πλευρά, επιζητεί πολιτική ισότητα, θετική ψήφο και όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτονομία. Ταυτόχρονα, η Τουρκία υποτίυεται ότι θέλει κυριαρχική ισότητα και κατοχύρωση δύο χωριστών πολιτικών οντοτήτων, ενώ η Βρετανία, επιδιώκει μια διευθέτηση που δεν θα απειλήσει το καθεστώς και τη λειτουργία των βάσεών της, κλίνοντας προς τις θέσεις της Τουρκίας.
Από την αποικιοκρατία στη διχοτόμηση
Η Κύπρος, πέρασε υπό βρετανική διοίκηση το 1878 και προσαρτήθηκε επισήμως από τη Βρετανία κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στις αρχές του 20ού αιώνα, ενισχύθηκε το αίτημα των Ελλήνων της Κύπρου για Ένωση με την Ελλάδα, το οποίο και κορυφώθηκε με τον αγώνα της ΕΟΚΑ την περίοδο 1955–1959. Το 1960, ιδρύθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία, με ένα σύνθετο δικοινοτικό σύνταγμα και εγγυήτριες δυνάμεις την Ελλάδα, την Τουρκία και τη Βρετανία, ενώ, οι διακοινοτικές συγκρούσεις του 1963, οδήγησαν στη δημιουργία της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ (ΟΥΝΦΙΚΥΠ) το 1964.
Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974, που οργανώθηκε από το καθεστώς των Αθηνών και την ΕΟΚΑ Β΄, έδωσε στην Τουρκία το πρόσχημα για την εισβολή της 20ής Ιουλίου, με την δεύτερη φάση της εισβολής τον Αύγουστο, να οδηγεί στην κατοχή περίπου του 37% του νησιού, στον εκτοπισμό δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων και στη διαίρεση, που παραμένει μέχρι σήμερα.
Το 1983, ανακηρύχθηκε μονομερώς το ψευδοκράτος, το οποίο αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία. Το Συμβούλιο Ασφαλείας, με το ψήφισμα 541, χαρακτήρισε νομικά άκυρη την απόσχιση και κάλεσε τα κράτη να μην αναγνωρίσουν άλλο κυπριακό κράτος πέραν της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Πενήντα δύο χρόνια μετά την εισβολή, το δίλημμα επανέρχεται: επανένωση ή νομιμοποίηση της διχοτόμησης. Και το δημοσίευμα του Independent, φαίνεται να δοκιμάζει ακριβώς πόσο μακριά μπορεί να μετακινηθεί η ελληνοκυπριακή κοινωνία, προτού αντιδράσει.
About The Author
