Περισσότερες από 70 πυρκαγιές έχουν καταγραφεί κατά την επταετία Μητσοτάκη, δηλαδή από το καλοκαίρι του 2019 έως τις 13 Ιουλίου 2026, σε χωματερές, ΧΥΤΑ, χώρους απορριμμάτων, αποθήκες πλαστικών και εγκαταστάσεις ανακύκλωσης σε ολόκληρη την Ελλάδα. Πλέον, δεν πρόκειται για τυχαία ατυχήματα ή για επαναλαμβανόμενες ατυχείς συμπτώσεις, αλλά για ένα διαρκές περιβαλλοντικό έγκλημα, μπροστά στο οποίο η κυβέρνηση παριστάνει τον ανήξερο θεατή.
Αττική, Ασπρόπυργος, Μάνδρα, Μενίδι, Μεταμόρφωση, Σίνδος, Θεσσαλονίκη, Ωραιόκαστρο, Αυλίδα, Ριτσώνα, Λάρισα, Κόρινθος, Δράμα, Κιλκίς, Πάτρα, Πρέβεζα, Λασίθι, Λέσβος και Αλεξανδρούπολη είναι μόνο μερικές από τις περιοχές που έχουν πνιγεί στον μαύρο και συχνά τοξικό καπνό.
Το χρονικό της καταστροφής
Το 2019 καταγράφηκαν φωτιές, μεταξύ άλλων, στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας, στη Σίνδο, στο Μαρκόπουλο, στη Φυλή, στη Νέα Κίο, στον Αλμυρό, στο Λασίθι, στο Λουτράκι, στην Πρέβεζα, στη Ζάκυνθο και στα Καλύβια. Το 2020 ακολούθησαν περιστατικά στην Κόρινθο, στη Δράμα, στην Πυλαία, στη Λέσβο, στην Καβάλα, στη Λάρισα, στο Ωραιόκαστρο, στην Αυλίδα, στον Ασπρόπυργο, στη Μάνδρα, στο Κιλκίς, στη Χαλκίδα και σε άλλες περιοχές.
Τον Αύγουστο του 2020, η τεράστια φωτιά σε εργοστάσιο στη Μεταμόρφωση σκέπασε την Αττική με πυκνό καπνό. Το 2025, το φαινόμενο ξέφυγε ξανά από κάθε έλεγχο. Κοινοβουλευτική ερώτηση, με επίκληση στοιχείων της ΠΟΕ-ΟΤΑ, έκανε λόγο για 64 πυρκαγιές μέσα σε μία πενταετία σε χώρους διάθεσης, ταφής και επεξεργασίας απορριμμάτων, ενώ μόνο τον Ιούλιο του ίδιου έτους αναφέρθηκαν δέκα συμβάντα.
Ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερος. Φωτιές σε παράνομες αποθήκες πλαστικών και ανεξέλεγκτους χώρους απορριμμάτων δεν καταγράφονται με ενιαίο τρόπο. Κι εδώ ακριβώς αρχίζει η βαριά κυβερνητική ευθύνη, καθώς το κράτος δεν έχει παρουσιάσει ούτε ένα ολοκληρωμένο δημόσιο μητρώο με ημερομηνίες, ιδιοκτησίες, αίτια, πορίσματα, περιβαλλοντικές μετρήσεις, πρόστιμα και κυρώσεις.
Το πολυδιαφημισμένο «επιτελικό κράτος» αποδεικνύεται ικανό να στέλνει μηνύματα του 112 και να συμβουλεύει τους πολίτες να κλείσουν τα παράθυρα. Ωστόσο, όταν έρχεται η ώρα να ανοίξει τους φακέλους, να ακολουθήσει το μαυρισμένο από τους καπνούς χρήμα και να κατονομάσει υπευθύνους, επικρατεί μια ιδιόμορφη ομερτά και τα στόματα κλείνουν.
Το ίδιο σκηνικό με τα προηγούμενα έτη συνεχίστηκε και το 2026. Έως τις 13 Ιουλίου είχαν καταγραφεί πυρκαγιές σε επιχείρηση ανακύκλωσης στη Νεοχωρούδα Ωραιοκάστρου στις 21 Απριλίου, στην παλιά χωματερή της Νέας Κίου στις 15 Ιουνίου, στον ΧΥΤΑ Τεμπλονίου της Κέρκυρας και στην άτυπη χωματερή στα Τσαΐρια Περαίας στις 22 Ιουνίου, καθώς και σε εργοστάσιο ανακύκλωσης στη Φιλοθέη Ωραιοκάστρου στις 4 Ιουλίου. Στις 10 Ιουλίου, μεγάλη φωτιά ξέσπασε σε επιχείρηση ανακύκλωσης στο Ομορφοχώρι Λάρισας, προκαλώντας εκρήξεις και πυκνό νέφος καπνού, ενώ στις 12 Ιουλίου κάηκαν απορρίμματα μαζί με χαμηλή βλάστηση στη Λάκκα Κάτσαρη του Ασπροπύργου. Επτά περιστατικά μέσα σε λιγότερους από τρεις μήνες. Κι όμως, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη εξακολουθεί να φέρεται σαν να πρόκειται για ακόμη μία κακή συγκυρία, για μία ακόμη ατυχή σύμπτωση.
Αυτανάφλεξη και τεχνικές βλάβες
Η πρώτη εξήγηση αφορά υπαρκτούς και γνωστούς κινδύνους. Τεράστιες ποσότητες χαρτιού, πλαστικών, ελαστικών, υφασμάτων και οργανικών καταλοίπων δημιουργούν υψηλό πυροθερμικό φορτίο, ενώ οι μπαταρίες λιθίου μπορεί να συνθλιβούν σε πρέσες και τεμαχιστές, προκαλώντας σπινθήρες, εκρήξεις ή θερμική διαφυγή.
Σε περιστατικά του 2025 αναφέρθηκαν αυταναφλέξεις σωρών στην Αλεξανδρούπολη και στη Λέσβο, υπερθέρμανση ταινιόδρομου στη Σίνδο, βραχυκύκλωμα στη Ριτσώνα και προβληματική αποθήκευση μπαταριών στον Ασπρόπυργο.
Αλλά η κυβέρνηση δεν μπορεί να κρύβεται για πάντα πίσω από τη βολική λέξη «αυτανάφλεξη». Η υπερσυσσώρευση, η κακή συντήρηση, η απουσία αποστάσεων ασφαλείας και η ελλιπής πυροπροστασία δεν πέφτουν από τον ουρανό. Αποτελούν συνέπειες ελλιπών ελέγχων, χαλαρής εποπτείας και μιας κρατικής μηχανής που εμφανίζεται μόνο όταν η πυρκαγιά έχει ήδη ξεφύγει.
Και τα ερωτήματα παραμένουν. Πόσες εγκαταστάσεις ελέγχθηκαν πραγματικά; Πόσες βρέθηκαν να λειτουργούν πάνω από τη δυναμικότητά τους; Πόσα πρόστιμα επιβλήθηκαν; Πόσα εισπράχθηκαν; Πόσες άδειες αφαιρέθηκαν; Θα απαντήσει κανείς για όλα αυτά;
Εμπρησμός και ασφαλιστικές αποζημιώσεις
Η δεύτερη εξήγηση αφορά το ενδεχόμενο σκόπιμου εμπρησμού για οικονομικό όφελος. Κι αυτό γιατί μια πυρκαγιά μπορεί, θεωρητικά, να καταστρέψει μηχανήματα και αποθέματα που εμφανίζονται ως πανάκριβα, να απαλλάξει μια επιχείρηση από άχρηστα υλικά και να ανοίξει τον δρόμο για ασφαλιστική αποζημίωση.
Ωστόσο, για την περίοδο 2019-2026 δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια τελεσίδικη δικαστική απόφαση που να αποδεικνύει ότι συγκεκριμένη φωτιά τέθηκε από ιδιοκτήτη αποκλειστικά για να εισπράξει αποζημίωση. Επομένως, πρόκειται —μέχρι στιγμής— για υπόθεση. Όχι για έναν ισχυρισμό που διακινούν απλώς θιασώτες θεωριών συνωμοσίας, αλλά για ένα σενάριο που έχει διατυπωθεί από ειδικούς, μέσα από τοποθετήσεις και άρθρα.
Αυτό, βεβαίως, δεν αποτελεί άλλοθι για την κυβέρνηση. Αντιθέτως, αποκαλύπτει το μέγεθος του ελεγκτικού κενού. Διότι πού είναι οι οικονομικοί έλεγχοι; Πού είναι οι διασταυρώσεις ασφαλιστηρίων, αποθεμάτων και δηλωμένων ποσοτήτων; Πού είναι τα δημόσια πορίσματα;
Η απουσία καταδίκης δεν σημαίνει αυτομάτως την αθωότητα όλων. Σημαίνει, όμως, ότι το κράτος δεν έχει πείσει κανέναν πως ερεύνησε τις υποθέσεις μέχρι τέλους.
Η σκοτεινή σκιά της «μαφίας της ανακύκλωσης»
Η τρίτη εξήγηση είναι και η πιο βαριά. Ο όρος «μαφία της ανακύκλωσης» δεν περιγράφει μία ενιαία εγκληματική οργάνωση που έχει αναγνωριστεί δικαστικά, αλλά ένα ολόκληρο πλέγμα καταγγελιών που αφορούν παράνομα απόβλητα, εικονική ανακύκλωση, αδήλωτες ποσότητες, φοροδιαφυγή, εισφοροδιαφυγή, υπερσυσσώρευση υλικών και παρεμπόδιση ελέγχων.
Έχουν καταγγελθεί εγκαταστάσεις που παραλάμβαναν βιομηχανικά απόβλητα χωρίς σχετική άδεια. Έχουν εντοπιστεί μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στις ποσότητες που εισέρχονταν και σε εκείνες που υποτίθεται ότι ανακυκλώνονταν. Υπήρξαν ακόμη και αναφορές για «τσιλιαδόρους» που ειδοποιούσαν επιχειρήσεις όταν πλησίαζαν ελεγκτές.
Σε ένα τέτοιο σύστημα δράσης, η φωτιά μπορεί να λειτουργήσει ως ο τέλειος καθαριστής. Εξαφανίζει υλικά χωρίς εμπορική αξία, παράνομα φορτία, υπερβάσεις δυναμικότητας και λογιστικές διαφορές. Και μετά, όλα… «καθαρά». Γιατί η στάχτη δεν ζυγίζεται, δεν ελέγχεται και, φυσικά, δεν καταθέτει.
Και εδώ βρίσκεται το μείζον πολιτικό σκάνδαλο. Μπορεί να μην έχει αποδειχθεί ότι όλες οι πυρκαγιές συνδέονται με οργανωμένα συμφέροντα, έχει αποδειχθεί, όμως, ότι η κυβέρνηση δεν έχει δημιουργήσει έναν μηχανισμό διαφάνειας ικανό να αποκλείσει τέτοιες υποψίες. Και με τη σιωπή της δεν πείθει.
Όταν καίγονται δεκάδες εγκαταστάσεις, τα πορίσματα παραμένουν θαμμένα, οι κυρώσεις δεν δημοσιοποιούνται και οι υπεύθυνοι χάνονται μέσα στον καπνό, η κυβέρνηση δεν μπορεί να δηλώνει απλώς «ανήσυχη» ή ανήξερη. Είναι πολιτικά υπόλογη.
Γιατί το σκάνδαλο δεν είναι μόνο ότι καίγονται σκουπίδια. Είναι ότι μαζί τους καίγονται η δημόσια υγεία, η αξιοπιστία της ανακύκλωσης και τα χρήματα των πολιτών. Και όσο η κυβέρνηση δεν ανοίγει τους φακέλους, δεν δημοσιοποιεί τα πορίσματα, δεν ελέγχει τα οικονομικά συμφέροντα και δεν κατονομάζει παραβάτες, η ευθύνη δεν είναι γενική και αόριστη. Έχει πολιτική διεύθυνση, ονοματεπώνυμο και βρίσκεται μέσα στο Μέγαρο Μαξίμου.
About The Author
