Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, παρουσιάζει εδώ και χρόνια την Ελλάδα, ως τον επόμενο μεγάλο ψηφιακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Στην καρδιά αυτού του σχεδιασμού, βρίσκονται τα Data Centers, οι γιγαντιαίες εγκαταστάσεις που φιλοξενούν δεδομένα, υπηρεσίες cloud και πλέον, τις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Οι ανακοινώσεις για επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ, συνοδεύονται από πανηγυρικούς τόνους, για την προσέλκυση διεθνών τεχνολογικών κολοσσών. Πίσω όμως από τους εντυπωσιακούς αριθμούς, ανοίγει μια συζήτηση που γίνεται ολοένα πιο έντονη: Πρόκειται για επενδύσεις, που θα ωφελήσουν ουσιαστικά την ελληνική κοινωνία ή για ένα μοντέλο ανάπτυξης, που μετατρέπει τη χώρα μας, σε πάροχο ενέργειας, νερού και υποδομών για τις ανάγκες ξένων πολυεθνικών;
Οι κολοσσοί που επενδύουν στην Ελλάδα
Η μεγαλύτερη επένδυση, αφορά τη Microsoft, η οποία έχει ανακοινώσει τη δημιουργία τριών Data Centers, σε Σπάτα και Κορωπί, με συνολικό προϋπολογισμό που προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ. Παράλληλα, η Digital Realty, μετά την εξαγορά της Lamda Hellix, επεκτείνει συνεχώς την παρουσία της στην Αττική, ενώ το ενδιαφέρον εταιρειών, όπως η Google, η Amazon Web Services και η NTT, δείχνει ότι η Ελλάδα έχει μπει δυναμικά στον χάρτη των διεθνών ψηφιακών επενδύσεων.
Ο βασικός λόγος, είναι η γεωγραφική θέση της χώρας. Η Ελλάδα, βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας, Αφρικής και Μέσης Ανατολής, γεγονός που την καθιστά ιδανική για τη διασύνδεση διεθνών δικτύων δεδομένων.
Ωστόσο, η γεωστρατηγική σημασία δεν αρκεί από μόνη της, για να απαντήσει στο βασικό ερώτημα: Ποιο είναι το πραγματικό ισοζύγιο κόστους και οφέλους, για την ελληνική οικονομία και κοινωνία;
Η ενεργειακή δίψα της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η παγκόσμια έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, έχει δημιουργήσει μια άνευ προηγουμένου ζήτηση, για υπολογιστική ισχύ. Η ίδια η Microsoft, είχε ανακοινώσει επενδύσεις, ύψους 80 δισ. δολαρίων, μόνο μέσα στο 2025, για υποδομές AI και Data Centers, παγκοσμίως.
Πίσω όμως από τα εξελιγμένα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης, κρύβονται τεράστιες ενεργειακές απαιτήσεις. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που συνοδεύουν αντίστοιχα έργα διεθνώς, ένα μεγάλο Data Center, μπορεί να καταναλώνει από 55 έως 60 MW ισχύος, ποσότητα που αντιστοιχεί στις ανάγκες δεκάδων χιλιάδων νοικοκυριών.
Ακόμη και όταν χρησιμοποιούνται ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η πίεση στα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρισμού, παραμένει σημαντική. Αυτό σημαίνει, ότι απαιτούνται νέες υποδομές, νέοι υποσταθμοί και επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ στο δίκτυο, το κόστος των οποίων, μεταφέρεται έμμεσα στους καταναλωτές.
Το ερώτημα, γίνεται ακόμη πιο πιεστικό, σε μια χώρα όπου οι πολίτες έχουν βιώσει τα τελευταία χρόνια, εκρηκτικές αυξήσεις στους λογαριασμούς ρεύματος και συνεχείς συζητήσεις, για την επάρκεια του ενεργειακού συστήματος.
Νερό για τα χωράφια ή για τους διακομιστές;
Πέρα από το ηλεκτρικό ρεύμα, ένα από τα λιγότερο συζητημένα ζητήματα, αφορά το νερό. Τα σύγχρονα Data Centers, απαιτούν τεράστιες ποσότητες νερού για τη λειτουργία των συστημάτων ψύξης. Σε πολλές περιοχές του κόσμου, η αυξημένη κατανάλωση νερού από τέτοιες εγκαταστάσεις, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τοπικών κοινωνιών, ιδιαίτερα σε περιοχές, που ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα λειψυδρίας.
Στην Ελλάδα, η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η κλιματική κρίση πιέζει ολοένα περισσότερο τα υδάτινα αποθέματα. Την ώρα που αγρότες, σε περιοχές όπως η Θεσσαλία και η Κρήτη, προειδοποιούν για προβλήματα άρδευσης, επικριτές της κυβερνητικής πολιτικής, αναρωτιούνται εάν η χώρα, μπορεί να αντέξει, την παράλληλη ανάπτυξη ενεργοβόρων και υδροβόρων τεχνολογικών εγκαταστάσεων.
Οι θέσεις εργασίας και η πραγματικότητα των αριθμών
Ωστόσο, ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ των Data Centers, είναι η δημιουργία θέσεων εργασίας. Πράγματι, κατά την κατασκευαστική τους φάση, απασχολούνται εκατοντάδες εργαζόμενοι. Όμως, μετά την ολοκλήρωση των έργων, η εικόνα αλλάζει σημαντικά. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία για την επένδυση της Microsoft, οι μόνιμες άμεσες θέσεις εργασίας υπολογίζονται σε περίπου 300 συνολικά, για τα τρία Data Centers.
Αυτό σημαίνει, ότι πρόκειται για εγκαταστάσεις, με εξαιρετικά υψηλή κατανάλωση πόρων, αλλά σχετικά περιορισμένη μόνιμη απασχόληση, καθώς οι περισσότερες λειτουργίες τους είναι αυτοματοποιημένες.
Έτσι, γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: Το κοινωνικό όφελος είναι ανάλογο, σε σχέση με τη γη, την ενέργεια, το νερό και τις δημόσιες υποδομές, που δεσμεύονται για τη λειτουργία τους;
Υποδομές στρατηγικής σημασίας και νέοι κίνδυνοι
Υπάρχει όμως και μια διάσταση, που συχνά παραμένει εκτός δημόσιας συζήτησης. Τα Data Centers, θεωρούνται κρίσιμες υποδομές εθνικής σημασίας. Συγκεντρώνουν δεδομένα, υπηρεσίες επικοινωνίας, οικονομικές συναλλαγές και κρατικές λειτουργίες. Έτσι, σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης ή κυβερνοπολέμου, αποτελούν δυνητικούς στόχους επιθέσεων.
Καθώς η Ελλάδα, φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο δεδομένων, αυξάνονται και οι απαιτήσεις για κυβερνοασφάλεια, φυσική προστασία και διασφάλιση της επιχειρησιακής συνέχειας αυτών των υποδομών.
Ποιος κερδίζει τελικά;
Κανείς δεν αμφισβητεί, ότι η παγκόσμια αγορά Data Centers, γνωρίζει πρωτοφανή ανάπτυξη και ότι η Ελλάδα, μπορεί να αποκομίσει οφέλη από τη συμμετοχή της σε αυτή τη διαδικασία. Το ερώτημα, όμως, δεν είναι αν θα γίνουν επενδύσεις, αλλά με ποιους όρους.
Εάν η χώρα, μετατραπεί σε έναν χώρο φιλοξενίας ενεργοβόρων εγκαταστάσεων, με περιορισμένη απασχόληση και υψηλές απαιτήσεις σε φυσικούς πόρους, τότε η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντλείται σε ανακοινώσεις δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η πραγματική πρόκληση, είναι να αποδειχθεί, ότι τα οφέλη θα επιστρέψουν στην κοινωνία, ότι δεν θα επιβαρυνθούν περαιτέρω οι πολίτες, με αυξημένο ενεργειακό κόστος και ότι οι ανάγκες των πολυεθνικών, δεν θα μπουν πάνω από τις ανάγκες της παραγωγής, των τοπικών κοινωνιών και των φυσικών πόρων της χώρας.
Γιατί πίσω από τα λαμπερά αφηγήματα της «ψηφιακής Ελλάδας», παραμένουν ανοιχτά ερωτήματα για το νερό, την ενέργεια, τις υποδομές και τελικά το ίδιο το μοντέλο ανάπτυξης, που επιλέγει να ακολουθήσει η χώρα.
About The Author
