Υπάρχουν άνθρωποι, που δεν χωράνε εύκολα σε ετικέτες. Και ο Κωνσταντίνος Φάης, είναι σαφώς ένας από αυτούς. Εικαστικός καλλιτέχνης, γλύπτης, ποιητής και μελετητής της Ελληνορωμαϊκής γραμματείας, ο 38χρονος Ηπειρώτης, έχει καταφέρει να κάνει αυτό που λίγοι Έλληνες δημιουργοί τολμούν: να μεταφέρει την αρχαία ελληνική κληρονομιά στη διεθνή σκηνή, κερδίζοντας τον σεβασμό επιστημόνων και καλλιτεχνών, από τη Νότια Αμερική ως τη Βόρεια Ευρώπη. Από τη συνεργασία του με παλαιοντολόγους του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Ουρουγουάης για την ανακατασκευή σκελετού Σμιλόδοντα, μέχρι το τωρινό μεγαλόπνοο project «Οδός Ηρακλέους», που φιλοδοξεί να αναδείξει άγνωστες πτυχές του ηρωικού κύκλου και της αρχαίας ελληνικής ναυτοσύνης, το έργο του συνιστά μια σπάνια σύζευξη επιστήμης, ιστορικής έρευνας και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ο Κωνσταντίνος Φάης μίλησε στο RadioAthens.org για το έργο του, την ιστορία πίσω από αυτό, και την πεποίθησή του ότι η τέχνη μπορεί να αναχαιτίσει την κατάρρευση μιας πανάρχαιας δυναμικής, αναίμακτα.
– Καλησπέρα Κωνσταντίνε, πες μας μερικά πράγματα για σένα.
Ιάσων καλησπέρα με Υγεία σε εσένα και φυσικά στους αναγνώστες σας. Γεννήθηκα το 1987 στην γραφική πόλη των Ιωαννίνων, φέροντας καταβολές από τα ορεινά της ευάνδρου Ηπείρου και της θρυλικής Αιτωλοακαρνανίας. Εκ φύσεως είμαι λάτρης του διαχρονικού και της εικόνας, παιδιόθεν απαθανατίζω οτιδήποτε επιβίωσε στο μακραίωνο διάβα της αρχαιότητας και της προϊστορίας και δύναται να αποτελέσει τροφή για σκέψη και έμπνευση. Είμαι εικαστικός καλλιτέχνης, αρθρογράφος, ποιητής και μελετητής επί σειρά πολλών ετών, της Ελληνορωμαϊκής γραμματείας και το ότι οι σπουδές μου αφορούν τον χώρο των θετικών επιστημών και συγκεκριμένα τους κλάδους των πολυτεχνικών και οικονομικών σπουδών από Ελλάδα αλλά και εξωτερικό, αν μη τι άλλο συνέβαλε στο να σφυρηλατήσω μία οπτική τεχνοκρατική τρόπον τινά, όταν προσεγγίζω το εκάστοτε θέμα. Η ναυτιλία είναι άλλος ένας κλάδος που μου έχει κεντρίσει την προσοχή ερευνητικά και εννοείται καλλιτεχνικά, διότι η θάλασσα και η ναυτοσύνη, ήτοι το «μεθοδικό πλειν δια νεώς», είναι ο σιτοβολών του Ελληνισμού ήδη από την 2η χιλιετία π.Χ. Στις αρχαίες νήες οφείλουμε την εξάπλωση της επιρροής του πολιτισμού μας στις παράκτιες περιοχές της Μεσογείου και του Ευξείνου Πόντου. Να προσθέσω ότι είμαι λάτρης, επίσης παιδιόθεν, της κλασικής αυτοκίνησης. Τέλος ο αθλητισμός είναι επίσης αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου, πάθος το οποίο ενισχύθηκε περαιτέρω από το 2010 και μετά, όταν και επιδόθηκα στην εντατική μελέτη της Ελληνικής αρχαιότητας και εμβάθυνα στον ρόλο των Ολυμπιακών Αγώνων.
– Πώς και ασχολήθηκες με το σχέδιο και την Ελληνική Μυθολογία, από μικρή ηλικία; Υπήρξε κάποιο έναυσμα από το συγγενικό ή το σχολικό σου περιβάλλον;
Για να είμαι ειλικρινής, όχι, δεν υπήρξε κάποιο έναυσμα από το οικογενειακό ή και το ευρύτερο περιβάλλον. Όλο αυτό το αστείρευτο πάθος για ανάδειξη της Ιστορίας και της Προϊστορίας, είναι πηγαίο. Βεβαίως θα ήθελα να αναφέρω και τον παππού μου από την μεριά της μητέρας μου, του οποίου αφενός έχω κληρονομήσει αρίφνητα βιβλία ιστορικά, αφετέρου παρότι έφυγε από αυτόν τον κόσμο όταν διένυα το 9ο έτος του επίγειο βίου μου, εντούτοις φέρω με τρόπο κρυσταλλωμένο στην μνήμη μου τις συχνές συζητήσεις μας πάνω σε θέματα ιστορικά. Πέραν αυτού, όχι, η ροπή μου προς το διαχρονικό είναι έμφυτη. Μία λέξη κλειδί, τρόπον τινά, για την ροπή μου προς την μελέτη της μυθολογίας, αποτελεί και ο ανθρωπομορφισμός του θείου και η παρουσία του στον κόσμο των θνητών.
– Είσαι πολυμαθής, όπως παρατηρούμε και από τις σπουδές σου. Πώς και δεν ακολούθησες αυτά που σπούδασες και σε κέρδισαν οι Τέχνες και η μελέτη της Ιστορίας;
Αμφότεροι οι τομείς της Τέχνης και της Ιστορίας, αποτελούν μέρος του ίδιου μου του εαυτού, όπερ σημαίνει πως εκ των πραγμάτων θα ακολουθούσα και αυτήν την οδό. Το ότι δεν ακολούθησα την αντίστοιχη επαγγελματική των πολυτεχνικών σπουδών μου, φέρει και πρόσημο δεοντολογικό, υπό την έννοια του ότι -εκείνη την εποχή τουλάχιστον- δεν μου άρεσαν κάποιες καταστάσεις στον χώρο των κατασκευών. Πάραυτα, σήμερα υπάρχουν σκέψεις και μάλιστα ολοένα εντονότερες, να συνδυαστεί η δράση μου με τους εν λόγω τίτλους σπουδών. Σκοπεύω δηλαδή να ενισχύσω τον διεπιστημονικό χαρακτήρα των μελλοντικών εγχειρημάτων μου.
– Βλέπουμε ότι έχεις και διεθνείς διακρίσεις. Πώς το κατάφερες αυτό, σε τόσο νεαρή ηλικία;
Εν πρώτοις να επισημανθεί ότι το όνομα μου άρχισε να κινείται στον χώρο των διεθνών μέσων ενημέρωσης, το 2020. Θεωρώ ότι δεν ήμουν ιδιαίτερα νέος όταν συνέβη, άποψη μου είναι πως ήρθε την κατάλληλη στιγμή. Oταν κινείσαι με όραμα αλλά και σοβαρότητα, είναι θέμα χρόνου να διακριθείς, ακόμα και διεθνώς και δεν εννοώ να έχεις ακόλουθους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίοι ειρήσθω εν παρόδω ενίοτε δεν φέρουν κάποιον ρόλο ουσιαστικό, εννοώ να κερδίσεις τον σεβασμό από ανθρώπους των τεχνών και των επιστημών. Ως άνθρωπος δεν αρέσκομαι σε περιττό θεαθήναι και υπερ-έκθεση είτε της προσωπικής ζωής είτε της επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Είμαι οπαδός της τεκμηρίωσης, των διαπιστευτηρίων και γενικότερα της ουσίας των πραγμάτων.
– Πες μας λίγο για την συνεργασία που είχες με παλαιοντολόγους από τo Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Μοντεβιδέο στην Ουρουγουάη, με σκοπό την ανάδειξη του γιγαντισμού των ειδών της προϊστορίας.
Θρυαλλίδα για την εν λόγω συνέργεια αποτέλεσε η ανακάλυψη ενός υπερμεγέθους κρανίου του μεγαλύτερου είδους των σμιλοδόντων, του Smilodon Populator, στην Limetas Creek της Ουρουγουάης, το περίφημο δείγμα ΜΝΗN-P 957, ένα διαμάντι της παλαιοβιολογίας. Το σύστημα υπολογισμών μάζας Van Valkenburgh & Prevosti, αποκάλυψε ότι το συγκεκριμένο κρανίο ανήκε πριν 11.000 – 33.000 π.α.σ., σε έναν σμιλόδοντα 436 κιλών, έναν apex predator, ήτοι έναν κορυφαίο θηρευτή του οικοσυστήματος τότε. Όταν υπέπεσε στην αντίληψη μου η είδηση, την ίδια ημέρα επικοινώνησα με τον υπεύθυνο μελέτης, τον κύριο Aldo Manzuetti και του εξέφρασα την επιθυμία μου να δημιουργήσω με βάση το εύρημα, ολόκληρο τον σκελετό του θηρίου. Εκείνος και οι συνεργάτες του εντυπωσιάστηκαν και για τους επόμενους 7 μήνες μου απέστελλαν συνεχώς λεπτομερές υλικό για την ανατομία του είδους. Αποτέλεσμα ένας πήλινος σκελετός ενισχυμένος με οπλισμό, κλίμακας 1:1 και μήκους 3 μέτρων, τον οποίο και σαρώσαμε ψηφιακά σε εγκαταστάσεις των Αθηνών για εκπαιδευτικούς σκοπούς, με την στήριξη χρηματοδοτικού προγράμματος της Ε.Ε.
– Όπως καταλαβαίνουμε, για εσένα, Μυθολογία και Ιστορία, πηγαίνουν χέρι – χέρι, σωστά;
Πέραν πάσης αμφιβολίας. Να πούμε τι είναι μυθολογία, διότι ο κόσμος δυστυχώς δεν έχει αντιληφθεί το όλο ζήτημα στην πλήρη διάσταση του. Προφορικές κοινωνίες υπήρξαν για πολλές χιλιάδες χρόνια, πριν την επινόηση της λογοτεχνικής γραφής, που στην περίπτωση του ελληνικού πολιτισμού, έλαβε χώρα τον 8ο αιώνα π.Χ., με απαρχή το λογοτεχνικό θαύμα της επικής ποίησης του Ομήρου. Μυθολογία λοιπόν εν ολίγοις σημαίνει προφορική μετάδοση της συμπυκνωμένης βιοσοφίας των προγόνων μας, προφανώς εμποτισμένη με στοιχεία υπερβολής και φανταστικών στοιχείων και μετακινημένη στον χρόνο, από τον 9ο αιώνα π.Χ. και πίσω, δηλαδή την Εποχή του Σιδήρου και του Χαλκού. Τα μυκηναϊκά και μινωικά χρονικά δηλαδή, η γνωστή και ως Ηρωική Εποχή, μία εποχή κατά την οποία ο άνθρωπος σημείωσε τα πρώτα μεγάλα βήματα στην πολιτισμική εξέλιξη του λόγω της ανακάλυψης του χαλκού. Μυθολογία σημαίνει συρραφή διηγήσεων εμπνευσμένα από φυσικά πρόσωπα και φαινόμενα, η οποία φέρει πρόσημο αναλόγως την περίπτωση, θεολογικό, φυσικό και ιστορικό κατά κύριο λόγο και τελικά συνδέεται αρρήκτως και με την φιλοσοφία. Προσέξτε όμως, υπήρχε γραφή και στον προϊστορικό κόσμο αλλά όχι με χαρακτήρα λογοτεχνικό, υπήρχε με χαρακτήρα λογιστικό, η παγκοίνως γνωστή Γραμμική Β. Ως εκ τούτου, η απαρχή της αρχαίας ελληνικής γραμματείας άρα και της ιστορικώς καταγεγραμμένης αρχαιότητας, τοποθετείται στα μέσα του 8ου αιώνα π.Χ. με την Ομηρική ποίηση, σημάνοντας κατά αυτόν τον τρόπο το τέλος της λεγόμενης προϊστορίας. Την σκυτάλη παίρνει η καταγεγραμμένη Ιστορία, η οποία μας διασώζει υπό το όποιο πρίσμα υποκειμενικότητας, τα λαμπρά επιτεύγματα αλλά και τα ολισθήματα του Ελληνισμού και του κόσμου γενικότερα από την αρχαϊκή εποχή και μετά. Τότε είναι που έχουμε και το πρώτο συγχρονισμένο πανελλήνιο σύστημα χρονολόγησης, βάσει των Ολυμπιάδων, αρχής γενομένης της πρώτης το 776 π.Χ. Είναι τόσα πολλά που μπορεί κανείς να διδαχθεί από τον αρχαίο κόσμο, όμως οι σύγχρονοι παιδαγωγοί και το εκπαιδευτικό σύστημα γενικότερα πάσχουν στον τομέα της αρχαίας ιστορίας μας, με τις όποιες εξαιρέσεις, με αποτέλεσμα, την ελλιπή ή και παντελώς απούσα οπτική των νεών γενεών στο εν λόγω ζήτημα.
– Εκτός από την ιδιαίτερη αγάπη που έχεις για την Αρχαία Ελλάδα και τον πολιτισμό της, διαβάζουμε ότι έχεις ασχοληθεί με project που αφορούν και άλλους αρχαίους πολιτισμούς. Πως και έτσι;
Με ενδιαφέρει η γενικότερη εξέλιξη της λεγόμενης «Λεωφόρου των μεγάλων πολιτισμών», της Μεσογείου δηλαδή. Ναι, ο Ελληνισμός σαφώς και αποτελεί το σιδηροπαγές υπόβαθρο της μελέτης μου, εντούτοις όλες οι παράκτιες περιοχές της Μεσογείου μου ελκύουν το ενδιαφέρον, ειδικότερα προς την ανατολικές περιοχές. Σημειωτέον πως δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός πως οι λαμπρότεροι πολιτισμού δημιουργήθηκαν στην λεκάνη της Μεσογείου. Η απάντηση είναι η διαμόρφωση του ευνοϊκού κλίματος. Από το 4.000 π.Χ. και μετά, το κλίμα και η άνοδος της θερμοκρασίας σταθεροποιούνται με άμεση συνέπεια την σταθερή διαμόρφωση των ακτογραμμών. Αποτέλεσμα η κοινωνική και οικονομική εξέλιξη των λαών της ιδίως στις παράκτιες περιοχές. Προσωπικώς μου κέντρισε το ενδιαφέρον η αρχιτεκτονική και η κολοσσιαία γλυπτική διάφορων πολιτισμών, όπως οι Σουμέριοι και οι Πέρσες και οι Χεττίτες. Να πω πως ένεκα Ηρακλείου μύθου, έχω εμβαθύνει και στο Έπος του Γίλγαμες, αναζητώντας κοινά σημεία.
– Από τα έργα σου, διακρίνουμε μία ιδιαίτερη προτίμηση προς τα έπη του Ομήρου και του Ηρακλή. Τί σημαίνουν για εσένα;
Η Ελληνική μυθολογία, όσον αφορά τους ήρωες μας, αρχίζει με τον Περσέα, κορυφώνεται και εξαπλώνεται με τον τρίτης γενεάς απόγονο του, τον Ηρακλή των Θηβών, ο οποίος παρεμπιπτόντως είναι ο πρώτος που άλωσε την Τροία, και ολοκληρώνεται με την τελική πτώση της Τροίας. Τα γεγονότα του Τρωικού Πολέμου πιθανότατα να αποτυπώνουν την περίφημη κατάρρευση της Εποχής του Χαλκού, η οποία εντός ακαδημαϊκού πλαισίου, τοποθετείται στο 1177 π.Χ.και προσωπικώς μου θυμίζει έντονα την τρέχουσα περίοδο στον πλανήτη και ειδικώς στην ανατολική Μεσόγειο. Η ομηρική ποίηση ενσταλλάσει τα κλέη ανδρών, αποτελεί την πρώτη προσπάθεια συγκέντρωσης της ελληνικής μυθολογίας και την απαρχή όχι μόνο της ελληνικής αλλά και της δυτικής λογοτεχνίας. Η επιρροή της είναι ξεκάθαρη μέχρι και το σύγχρονο γίγνεσθαι, για αυτό και το 2018 δημοσκόπηση που διεξήχθη από τον βρετανικό κολοσσό των ΜΜΕ BBC σε 108 διεθνείς κριτικούς και ειδικούς, η Οδύσσεια κατέκτησε την θέση υπ’ αριθμόν 1, ως η ιστορία που διαμόρφωσε τον κόσμο, με την Ιλιάδα να κατατάσσεται επίσης στην πρώτη δεκάδα. Ο Όμηρος ή οι του Ομήρου με την σειρά τους, είναι που μας αποκαλύπτουν τον Ηρακλή ως το πρότυπο για τους πρωταγωνιστές της Ηρωικής Εποχής. Στον ρου της Ιστορίας, ο Ηρακλής τελικώς εξελίσσεται σε απόλυτη μορφή του ηρωικού ιδεώδους και μάλιστα σε οικουμενικό επίπεδο. Όλοι οι Μεσογειακοί πολιτισμοί από την Ελληνιστική περίοδο και μετά, τον εξυμνούν ως δύναμη εκπολιτισμού. Η επιρροή του συνεχίζεται και μετά την πτώση του αρχαίου κόσμου τον 5ο αιώνα μ.Χ., στον πρώιμο Μεσαίωνα, στην Αναγέννηση, στον Διαφωτισμό, στην ισπανική και βρετανική αποικιοκρατία και τελικά στον κόσμο της Πολιτικής και της «ποπ» κουλτούρας του 19ου και 20ου αιώνα.
– Ποιο θεωρείς ότι είναι το κορυφαίο έργο σου, μέχρι στιγμής;
Εκ των πραγμάτων ο Γιγάντιος Σμιλόδοντας της Ουρουγουάης, όχι μόνο επειδή διέδωσε την τέχνη μου στην άλλη άκρη του κόσμου αλλά λόγω του ότι και ως εμπειρία υπήρξε φαντασμαγορική υπό κάθε έννοια. Πρόκειται για ένα έργο που φέρει μήνυμα σε αμφότερους τους τομείς, των επιστημών και των τεχνών και ναι για όποιον έχει μελετήσει τον κλάδο της επιστημονικής μυθολογίας, της λεγόμενης Γεωμυθολογίας, συνιστά ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο μελέτης.
– Μόνο με το σχέδιο έχεις ασχοληθεί ή και με άλλες μορφές Τέχνης;
Ασχολούμαι και με την γλυπτική αρχής γενομένης του Σμιλόδοντα αλλά και με την ποίηση, όχι βεβαίως με την ίδια ένταση και αφοσίωση, ωστόσο έχω μία σχετική εμπειρία. Για να είμαι ειλικρινής η ενασχόληση μου με την γλυπτική προέκυψε από την μελέτη της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής τέχνης. Οι αρχαίοι Έλληνες γλύπτες δεν ταύτιζαν την εκάστοτε εικαστική απόδοση με το πρότυπο. Μιμούνταν, εξιδανίκευαν, μεταρσίωναν. Επιχειρούσαν με άλλα λόγια να αποδώσουν την ηθική και κοινωνική υπόσταση της εικονιζόμενης μορφής και όχι μόνο την φυσική. Με έκπληξη συνειδητοποίησα ότι το ίδιο έκανα και εγώ στην δισδιάστατη τέχνη μου, εγγενώς συνήθιζα να αλλοιώνω το τελικό αποτέλεσμα, προκειμένου να τονίσω την δυναμική του.
– Αυτή την περίοδο, ασχολείσαι με κάποιο συγκεκριμένο project; Θέλεις να μας πεις δυο λόγια γι’ αυτό;
Τα τελευταία χρόνια, επιδόθηκα στην ενδελεχή σάρωση της Ελληνορωμαϊκής γραμματείας σχετικά με τον μύθο του Ηρακλέους. Το project που προέκυψε το ονόμασα Οδός Ηρακλέους και μέσα από αλληλουχία πολιτιστικής δράσης, έχει ως απώτερο σκοπό την ανάδειξη αγνώστων πτυχών του μύθου του ενδοξότερου του ηρωικού γένους και της ναυτοσύνης των αρχαίων Ελλήνων. Ο μύθος του Ηρακλέους, είναι πολυδιάστατος, δύναται να προσεγγισθεί υπό πολλαπλή οπτική, όπως μυθογραφική, ιστορική, φιλοσοφική, εθνολογική, επιστημονική και γενεαλογική. Από πολλούς ο Κάδμος, ο Βελλερεφόντης και ο Περσέας, θεωρούνται οι μεγαλύτεροι ήρωες πριν τα χρονικά του Ηρακλέους. Ο τελευταίος εντούτοις, ενσαρκώνει το πιο ολοκληρωμένο πρότυπο του ακατάβλητου ήρωα ως υποστηρικτής των θνητών έναντι των θεών, έχοντας πάρει μέρος σε εκστρατείες και στις ενδοξότερες στιγμές του ηρωικού μας παρελθόντος. Οι ιστορίες του διηγήθηκαν με τέτοιο πάθος ώστε όχι μόνο επηρέασαν τα μεγάλα μυαλά της εποχής, αλλά τις απολάμβαναν και η κοινοί άνθρωποι. Θεωρώ άδικο να μην γνωρίζει το ευρύ κοινό, εγχωρίως και διεθνώς, τον τρισχιλιετή απόηχο του μύθου του. Στα περί ναυτιλίας, μην ξεχνάμε την πατρίδα μας ως σταθερά πρώτη εφοπλιστική δύναμη παγκοσμίως, να επισημάνω και την αναφορά των αρχαίων κειμένων για τις εκστρατείες του Ηρακλέους για την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της Ιβηρικής Χερσονήσου. Οι υδάτινες εμπορικές αρτηρίες βάσει συγχρόνων αρχαιολογικών μελετών, ενδεχομένως να συνδέουν τον Ελληνισμό και με την Σκανδιναβική χερσόνησο. Για του λόγου το αληθές μελετήστε την αρχαιολογική έρευνα των N. A. Morner και B. Lindt του 2013, είναι άκρως ενδιαφέρουσα. Βάση του όλου project αποτελεί η επικρατέστερη εκδοχή του 10ου άθλου του ήρωα, ήτοι η αρπαγή των βοοειδών του γίγαντα Γηρυόνη στην Ιβηρική χερσόνησο, μία μυθική διαδρομή που τον καθιέρωσε ως ηγετικό πρότυπο για αυτοκράτορες και έθνη, σε ολόκληρη την περιοχή από την από την σημερινή Κάντιθ μέχρι και την Σικελία.
– Στο εξωτερικό, βλέπουμε ότι έχεις αποκτήσει όνομα στο καλλιτεχνικό στερέωμα. Τί γίνεται εδώ στην Ελλάδα, σε γνωρίζουν;
Ναι η αλήθεια είναι ότι η απήχηση του έργου μου εκτός συνόρων ξεπερνάει κατά πολύ την εγχώρια. Παράδοξο δεν είναι θεωρώ, για τον απλούστατο λόγο του ότι ως Έλληνες της σύγχρονης εποχής δεν είμαστε γνώστες των κλεών και των επιτευγμάτων των προγόνων μας. Χωρίς αυτό να σημαίνει βέβαια ότι οι τελευταίοι ήταν τέλειοι, αλλά έτερον εκάτερον. Οι ξένοι γοητεύονται από αυτά που εμείς στην καλύτερη περίπτωση, θεωρούμε δεδομένα, στην δε χειρότερη όχι απλώς τα αγνοούμε, αλλά τα απαξιώνουμε.
– Παρατηρούμε ότι στην χώρα μας, όπου η Τέχνη κυριαρχείται ιδεολογικά από ένα συγκεκριμένο χώρο, κακοχαρακτηρίζονται όσοι ασχολούνται με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Γιατί θεωρείς συμβαίνει αυτό;
Να λεχθεί προοιμιακά πως θεωρώ απαράδεκτη την όποια συλλήβδην στοχοποίηση όσων ασχολούνται με την ελληνική αρχαιότητα. Παρερμηνεύονται συχνάκις από εντεταλμένες κλίκες με κίβδηλα ιδανικά και αυτομάτως συνδέονται με οπισθοδρομικές ή και ακραίες ιδεολογίες. Στην πραγματικότητα και δεδομένου βεβαίως ότι αναφερόμαστε σε περιπτώσεις ανθρώπων που κινούνται με σοβαρότητα και εντός ηθικού πλαισίου, ταπεινή μου άποψη είναι πως δεν έχουν κάτι να φοβηθούν. Όσοι εμπλέκουμε στην τέχνη μας την αρχαία παρακαταθήκη της πατρίδας μας, επί της ουσίας επιχειρούμε να σταθούμε στο μεταίχμιο μεταξύ παρελθόντος και παρόντος. Ας είμαστε ειλικρινείς όμως, στις μέρες μας το αυθεντικό και το διαχρονικό ταυτίζεται από ορισμένους κύκλους και μάλλον επί σκοπώ, με το ξεπερασμένο και το ατελέσφορο. Σαφώς και είμαστε οπαδοί της εξέλιξης, ιδίως ο γράφων, καμία αμφιβολία επ’ αυτού, με γνώμονα όμως την παράδοση και την ένδοξη κληρονομιά μας. Σαφώς και είμαστε οπαδοί του διαλόγου, πολλώ μάλλον όταν οι αρχαίοι πρόγονοι μας ήταν διαλεκτικοί, όμως με δομημένο λόγο και τεκμηρίωση.
– Βλέπω ότι σιγά – σιγά, όλο και περισσότεροι Έλληνες δημιουργοί, ασχολούνται με την Αρχαία Ελλάδα. Σπάει το ταμπού;
Συμφωνώ στο ότι αυξάνεται συνεχώς το ενδιαφέρον, αλλά θεωρώ ότι βρισκόμαστε ακόμα σε πρώιμο στάδιο, συγκριτικά με την αρχαία αντίληψη προφανώς. Ο Αριστοτέλης θεωρούσε ότι ο καλλιτέχνης, ο εικαστικός εν τη προκειμένω, δικαιούται να ξεπερνάει λίγο την πραγματικότητα. Από το να ασχολείται γενικώς και αορίστως κάποιος Έλληνας καλλιτέχνης με την αρχαία Ελλάδα μέχρι να την αναδεικνύει με σοβαρότητα, γνώση και ηθική, ας μου επιτραπεί να πω ότι ενίοτε απέχει παρασάγγας. Η τεχνοτροπία των αρχαίων εικαστικών είναι ανυπέρβλητη, επομένως πιστεύω πως έχουμε μέλλον μπροστά μας στο να δημιουργήσουμε μία περίοδο ως νέο σημείο αναφοράς στον κόσμο των Τεχνών, όπως συνέβη με την κλασική και ελληνιστική περίοδο επί παραδείγματι.
– Τί μήνυμα θέλεις να αφήσεις στους συμπατριώτες μας με το ανήσυχο πνεύμα, που ψάχνονται με την αρχαία ελληνική Ιστορία και Μυθολογία;
Πρωτίστως να μελετήσουν εις βάθος τις αρχαίες πηγές και όχι τα εκάστοτε σκαλαθύρματα, προκειμένου να αποκτήσουν σφαιρική άποψη για την πορεία του Ελληνισμού και την αλληλεπίδραση του με άλλους πολιτισμούς. Αυτό προϋποθέτει επιπροσθέτως σφυγμομέτρηση της κάθε αρχαίας πηγής, διότι φερ΄ ειπείν άλλη είναι η οπτική του Ηροδότου, άλλη αυτή του Στράβωνος και του Παυσανία, σαφώς άλλη αυτή του αυστηρού Θουκιδίδου και άλλη αυτή του Απολλοδώρου. Εν συνεχεία να μεταδώσουν αυτήν την τακτική και στους απόγονους τους ανιδιοτελώς και απέχοντας από ιδεολογική πόλωση, με σκοπό να παραμείνει αμόλυντος ο σωζόμενος θησαυρός των αρχαίων παππούδων μας. Εάν επιθυμούν να είναι συνεχιστές του Ομήρου, των φιλοσόφων και των εμπνευστών των Ολυμπιακών αγώνων, να εφαρμόσουν οι ίδιοι και ακολούθως παροτρύνοντας τις επόμενες γενεές, τα ηθικά και αθλητικά ιδανικά. Δράττομαι της ευκαιρίας να πω επίσης πως… ο αθλητισμός, αποτελεί πάγια ενθύμηση για την προέλευση του ανθρώπου και τον συνεχή αγώνα του για επιβίωση αλλά και αέναη εξέλιξη. Τους λέω δηλαδή να είναι εν τοις πράγμασι στοχαστές και οραματιστές και όχι καιροσκόποι και στείροι νεωτεριστές. Να κλείσουν τα αυτιά τους σε σύγχρονες «Σειρήνες» διαλαλούσες ότι οι πρόγονοι μας ήσαν θεωρητικοί και ως αντεπιχείρημα ας αναφέρουμε ενδεικτικώς την εμβληματικότατη Κυκλώπεια αρχιτεκτονική, το Ευπαλίνειο όρυγμα, τον Δίολκο της Κορίνθου και την εφαρμογή της Ευκλείδειας Γεωμετρίας. Για να μην αναφέρουμε και τον θεμελιωτή της επιστημονικής Ιατρικής, τον Ιπποκράτη τον Κώο, η σπουδαιότητα του οποίου τον κατατάσσει εντός μυθικού πλαισίου, στην γενεαλογία του Ηρακλέους. Ο βίος των αρχαίων Ελλήνων, ήταν ένας διαρκής αγών όχι μόνο εν όπλοις, αλλά και αθλητικού, μουσικού, ρητορικού, ποιητικού χαρακτήρα.
– Τί θα συμβούλευες κάποιον νέο, που θέλει να ακολουθήσει το καλλιτεχνικό σου παράδειγμα;
Θα τον συμβούλευσα να επιχειρήσει να χαράξει την δική του σταδιοδρομία, εξελίσσοντας την δική του ακέραιη τεχνοτροπία, εκμεταλλευόμενος την άμεση πρόσβαση στην γνώση μέσω τεχνολογίας, αποφεύγοντας παραλλήλως να γίνει έρμαιο της. Τούτων λεχθέντων και εξ εμπειρίας πλέον, διότι διανύω αισίως το 39 έτος της επίγειας σταδιοδρομίας μου, κρίνω απαραίτητη την διεξοδική μελέτη της κλασικής και ελληνιστικής εικαστικής τέχνης, ακριβώς διότι προφέρουν μία προσέγγιση διττή, ηθική και κοινωνική στα της εικονιστικής απόδοσης. Μην λησμονούμε πως η μίμηση της απαράμιλλης αρχαίας ελληνικής τέχνης, προϋποθέτει εμβάθυνση στο πεδίο της μυθολογίας. Τα ολόπλευρα επιτεύγματα των Ελλήνων, τους κατέστησαν ιδρυτικό μέλος του Δυτικού κόσμου και παγκόσμιο σημείο αναφοράς σε πολλούς τομείς. Αυτή η πανάρχαια δυναμική φυραίνει συνεχώς. Είναι ανεπίτρεπτο και χυδαίο να επιστρέψουμε την ολοκληρωτική κατάρρευση της και μεταξύ άλλων, η τέχνη μπορεί να αναχαιτίσει αυτήν την κατωφέρεια και μάλιστα αναίμακτα.
About The Author
