Σήμερα, 5 Μαΐου 2026, συμπληρώνονται δεκαέξι χρόνια από το έγκλημα στην Marfin. Από την ημέρα, που η Ελλάδα κοίταξε στα μάτια τον εαυτό της και αποστράφηκε.
Δεκαέξι χρόνια, από τότε που τέσσερις άνθρωποι, η Αγγελική Παπαθανασοπούλου 32 ετών έγκυος τεσσάρων μηνών, ο Επαμεινώνδας Τσάκαλης 36 ετών, η Παρασκευή Ζούλια 35 ετών και το αγέννητο παιδί που κουβαλούσε η Αγγελική στην κοιλιά της, πέθαναν από ασφυξία μέσα στο φλεγόμενο υποκατάστημα της Marfin, στην οδό Σταδίου. Δεκαέξι χρόνια από τότε που κάποιοι —οργανωμένοι, αποφασισμένοι, οπλισμένοι με βόμβες μολότοφ— κοίταξαν απέναντι το κτίριο και αποφάσισαν: να το κάψουν.
Και δεκαέξι χρόνια αργότερα, κανένας τους δεν έχει καθίσει στο εδώλιο. Κανένας δεν έχει καταδικαστεί. Κανένας δεν έχει πληρώσει. Αυτό είναι το μέγα σκάνδαλο. Όχι μόνο το έγκλημα, αλλά η προκλητική, συστημική ατιμωρησία που το ακολούθησε.
Τι γνωρίζουμε
Η δικαστική διαδικασία, οδήγησε σε καταδίκη αποκλειστικά στελεχών της τράπεζας —για ανθρωποκτονία εξ αμελείας λόγω ελλιπών μέτρων ασφαλείας— ενώ η δίκη για τους πραγματικούς αυτουργούς του εμπρησμού, ολοκληρώθηκε το 2016 χωρίς καμία καταδίκη. Μάλιστα, ο βασικός κατηγορούμενος που αυτοχαρακτηρίζεται αναρχικός, κρίθηκε ομόφωνα αθώος, «ελλείψει ικανών ενδείξεων ενοχής».
Ωραία. Δεν αμφισβητούμε το τεκμήριο αθωότητας. Αμφισβητούμε, όμως, το πώς φτάσαμε εκεί.
Τα στοιχεία; Κουκουλοφόροι που εμπόδιζαν τους πυροσβέστες να πλησιάσουν στο φλεγόμενο κτίριο, φωνάζοντας στα θύματα «να καείτε». Αυτόπτες μάρτυρες που κατέθεσαν ότι ο εμπρησμός έγινε από ομάδα που είχε δομή και ήταν συντεταγμένη. Η ΕΛΑΣ που είχε συγκεντρώσει κρίσιμο οπτικό υλικό και μαρτυρίες, για τις κινήσεις τουλάχιστον τεσσάρων δραστών σε επιθέσεις που ακολούθησαν λίγα λεπτά αργότερα. Και τα καρέ-καρέ, με ολόκληρη τη «διαδρομή της φωτιάς», που ακολούθησαν οι δράστες. Κι όμως, τίποτα. Ούτε ένας δράστης στη δολοφόνος.
Ποιος πίστεψε ότι αυτή η υπόθεση, δεν ήταν δυνατό να εξιχνιαστεί; Σε ποια χώρα, με βίντεο, μάρτυρες, αναλύσεις, ειδικές ομάδες της Κρατικής Ασφάλειας, εμπρηστές με ονόματα και πρόσωπα που κυκλοφορούσαν ανοιχτά στο αναρχικό περιβάλλον, δεν μπόρεσε να αποδοθεί δικαιοσύνη; Στην Ελλάδα. Στην δική μας Ελλάδα.
Ο «χώρος», η ιδεολογία, η ανοχή
Ας πούμε τα πράγματα με το όνομά τους και ας τα πάρουμε από την αρχή. Η Συνωμοσία Πυρήνων της Φωτιάς, ήταν μια ελληνική αναρχική τρομοκρατική οργάνωση, που δημιουργήθηκε το 2008 και της χρεώνονται πάνω από 250 εμπρηστικές και εκρηκτικές ενέργειες. Η ΣΠΦ δεν ήταν ωστόσο ένας αφηρημένος τίτλος, αλλά ένα δίκτυο ανθρώπων, με πρόσωπα, με ιδεολογία, και θύματα.
Σύμφωνα με στοιχεία που κατεγράφησαν σε πληροφοριακό σημείωμα της Αντιτρομοκρατικής, τα άτομα που ήταν στο επίκεντρο της υπόθεσης Marfin, είχαν ιδιαίτερα στενές σχέσεις με τρεις από τους μετέπειτα προφυλακισμένους για συμμετοχή στη ΣΠΦ. Η σύνδεση υπήρχε, τα ονόματα ήταν στα αρχεία, και η Δικαιοσύνη επέλεξε να κοιτάξει αλλού.
Μάλιστα, υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις —που δεν έχουν ποτέ διαψευσθεί επίσημα— ότι ανάμεσα στους δράστες βρίσκονταν άτομα ανήλικα κατά τον χρόνο τέλεσης του εγκλήματος. Άτομα, που συνδεόταν άμεσα, με τον δολοφονημένο 15χρονο, Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο. Εάν ισχύει αυτό, αρκεί για να εξηγηθεί η σιωπή; Αρκεί ο νόμος περί ανηλικότητας για να κλείσουν τα αρχεία μιας τετραπλής ανθρωποκτονίας; Κι αν δεν αρκεί, γιατί δεν εξερευνήθηκε επαρκώς και ο ρόλος των ενήλικων συνεργών ή εντολοδόχων που —πιθανόν— ήταν δίπλα τους εκείνη τη μέρα;
Η μηδενιστική τάση του αναρχικού χώρου, στην οποία ανήκε η ΣΠΦ, δεν είχε απλώς ιδεολογικό περιεχόμενο, αλλά και πρακτική. Πιστεύει στην αναγκαιότητα της βίας ως εργαλείο ανατροπής. Δεν διαχωρίζει θύτη από θύμα. Θεωρεί τον «αθώο εργαζόμενο» συνένοχο του «συστήματος». Χαρακτηριστικά, μέλος της ΣΠΦ είχε χαρακτηρίσει τους νεκρούς της Marfin «παράπλευρη απώλεια». Αυτό είναι το πνεύμα τους. Και αυτή η βαρβαρότητα, κυκλοφορεί ελεύθερη στους δρόμους μας, ελεύθερη, εδώ και δεκαέξι χρόνια.
Και κάτι άλλο. Αληθεύει ότι λίγες ημέρες, μετά από την τετραπλή δολοφονία, συγκαλέστηκε συνέλευση στη Νομική, όπου η μηδενιστική «τάση» του χώρου, αποκόπηκε πλήρως από το υπόλοιπο α/α κίνημα, με μέρος αυτού, να επιλέγει την ένοπλη μορφή δράσης; Όπως και ότι κάποιοι, πιτσιρικάδες τότε, διέδιδαν στα Εξάρχεια, ότι αυτοί το έκαναν; Οι «παλιοί», που μας διαββάζουν και πιθανώς γνωρίζουν, ας μας πούνε…
Η σκανδαλώδης διπλή όψη του νομίσματος
Στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης, η βία είναι ανεκτή, αρκεί να έρχεται από τη «σωστή» πλευρά. Την ακρο-Αριστερή. Και αυτά δεν είναι «λόγια του αέρα», αλλά τεκμηριωμένη πραγματικότητα.
Για το έγκλημα της Marfin, δεν έγινε ποτέ πορεία διαμαρτυρίας από τον κόσμο της Αριστεράς. Δεν βγήκαν πανό από τα συνδικάτα. Δεν ονομάστηκε πλατεία ή δρόμος στη μνήμη των τεσσάρων θυμάτων. Καμία πολιτική ηγεσία δεν ζήτησε επίμονα και σταθερά τη σύλληψη των δραστών. Η σιωπή ήταν — και εξακολουθεί να είναι — εκκωφαντική. Και συνένοχη, θα προσθέσουμε.
Αντίθετα, παρακολουθήσαμε πώς μέλη της ΣΠΦ, μετά την έκτιση της ποινής τους για άλλες πράξεις, αποφυλακίστηκαν σταδιακά και κάποιοι διαθέτουν σήμερα επαγγελματικές δραστηριότητες και μαγαζιά στο κέντρο της Αθήνας. Ζουν κανονικά. Κάνουν επιχειρήσεις. Χαμογελούν. Ενώ οι οικογένειες των τεσσάρων νεκρών της Σταδίου αναρωτιούνται κάθε 5 Μαΐου το ίδιο πράγμα: γιατί;
Υπάρχει πολιτική βούληση να αντιμετωπιστεί η ακροαριστερή τρομοκρατία ως ό,τι πραγματικά είναι — τρομοκρατία; Ή θα εξακολουθήσουμε να της φερόμαστε ως «ακτιβισμό που βγήκε λίγο εκτός ορίων»; Την απάντηση, δυστυχώς, τη δίνουν δεκαέξι χρόνια αδράνειας.
Δικαιοσύνη αναβαλλόμενη, είναι δικαιοσύνη αρνούμενη
Το 2021, το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη ανακοίνωσε, ότι ανοίγει και πάλι ο φάκελος της υπόθεσης. Πέντε χρόνια μετά, βρισκόμαστε εδώ: χωρίς συλλήψεις, χωρίς δίκη, χωρίς τίποτα.
Πόσες φορές θα «ανοίξει» αυτός ο φάκελος; Πόσες ανακοινώσεις «νέων στοιχείων», θα γίνουν; Πόσα λευκά τριαντάφυλλα, θα τοποθετηθούν στην πλακέτα στην οδό Σταδίου, κάθε 5η Μαΐου, και μετά πάλι σιωπή μέχρι του χρόνου;
Τα θύματα της Marfin, δεν ήταν σύμβολα, ήταν απλοί άνθρωποι, μεροκαματιάρηδες, εργαζόμενοι, με οικογένειες, φίλους, συντρόφους. Ήταν η Αγγελική που περίμενε παιδί. Ήταν ο Επαμεινώνδας και η Παρασκευή που πήγαν απλώς να δουλέψουν. Ήταν ένα παιδί που δεν πρόλαβε ποτέ να γεννηθεί. Δεν τους χρωστάμε λόγια. Τους χρωστάμε δικαιοσύνη.
Το κάλεσμα
Κάθε ενεργός και φυσιολογικά σκεπτόμενος πολίτης, θα πρέπει να απαιτήσει:
Πρώτον, άμεση επανεκκίνηση της δικαστικής έρευνας για τους φυσικούς και ηθικούς αυτουργούς του εμπρησμού, με ανάθεση σε εισαγγελέα αποκλειστικής αρμοδιότητας για την υπόθεση.
Δεύτερον, πλήρη δημοσιοποίηση των στοιχείων που συγκέντρωσαν οι ειδικές ομάδες της Κρατικής Ασφάλειας το 2021. Οι Έλληνες πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν, ποια είναι τα «νέα δεδομένα,» που κατά καιρούς ανακοινώνονται και πού καταλήγουν.
Τρίτον, ουσιαστική πολιτική βούληση —και όχι εποχιακές ανακοινώσεις επετείου— για την εξάλειψη της κουλτούρας ατιμωρησίας που σκεπάζει τη βία της ακροαριστεράς στην Ελλάδα.
Γιατί μια κοινωνία που ανέχεται την ατιμωρησία τετραπλής ανθρωποκτονίας για ιδεολογικούς λόγους, δεν είναι δημοκρατία. Είναι κάτι άλλο. Και αυτό το «κάτι άλλο» —σκοτεινό, άδικο και επικίνδυνο— πρέπει επιτέλους να κατονομαστεί.
Τέσσερις άνθρωποι, περιμένουν να δικαιωθούν, δεκαέξι χρόνια τώρα. Φτάνει.
Υ.Γ. Προς τους διάφορους… «καλοθελητές», που θα μιλήσουν για προβοκάτσια, έχουμε να απαντήσουμε αυτό: μερικές φορές, η συνωμοσιολογία φαντάζει άνετη και αναίμακτη. Αντίθετα, η Αλήθεια, μπορεί να είναι πιό απλή και μπροστά στα μάτια μας, όπως κάποιοι οπλισμένοι πιτσιρικάδες, που νομίζουν ότι κάνουν… Επανάσταση.
About The Author
