Σήμερα συμπληρώνονται 77 χρόνια από την ηρωική νίκη του Εθνικού Στρατού επί των κομμουνιστών του ΔΣΕ, στον Γράμμο. Η 30η Αυγούστου 1949 ήταν και παραμένει μια ημέρα συμβολική για την Ελλάδα, όταν ολοκληρώθηκε η επιχείρηση «Πυρσός» και τα τελευταία τμήματα του λεγόμενου «Δημοκρατικού» Στρατού Ελλάδας υποχώρησαν προς την Αλβανία. Ο τρίτος και ο πλέον αιματηρός γύρος του εμφυλίου σπαραγμού τελείωσε, με την Ελλάδα να παραμένει όρθια, ελεύθερη και έξω από το κομμουνιστικό στρατόπεδο, που είχε ήδη καλύψει σχεδόν ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια.
Ο Γράμμος ήταν η νίκη του Εθνικού Στρατού. Ήταν, πάνω απ’ όλα, νίκη της Ελλάδας. Μιας Ελλάδας που επί μια δεκαετία αιμορραγούσε, πρώτα με την Κατοχή, μετά με τα Δεκεμβριανά και τέλος με τον Εμφύλιο. Οι στρατιώτες που πολέμησαν εκεί, με αυταπάρνηση και θυσία, υπερασπίστηκαν την εδαφική ακεραιότητα και τη συνέχεια του ελληνικού κράτους, απέναντι σε μια ένοπλη ξενοκίνητη ανταρσία που είχε την υποστήριξη των κομμουνιστικών καθεστώτων των Βαλκανίων.
Υπάρχει όμως μια πλευρά της Ιστορίας που για δεκαετίες αντιμετωπίστηκε ως ταμπού. Ο ΔΣΕ δεν ήταν ούτε Δημοκρατικός, ούτε Στρατός, ούτε της Ελλάδας. Στις τελευταίες φάσεις του εμφυλίου σπαραγμού, περίπου το 30% της δύναμης του ΔΣΕ ήταν Νοτιοσλάβοι, που επεδίωκαν όχι μια «ελεύθερη Ελλάδα», αλλά την «εθνική αποκατάσταση» της Μακεδονίας μέσα σε μια σοσιαλιστική βαλκανική ομοσπονδία. Και φυσικά, ούτε ήταν όλοι οι Έλληνες μαχητές του ΔΣΕ συνειδητοί κομμουνιστές, αφού χιλιάδες —στη μεγάλη πλειοψηφία τους έφηβοι και παιδιά— στρατολογήθηκαν με τη βία, ιδίως όσο εξαντλούνταν οι ανθρώπινες εφεδρείες των ανταρτών.
Ποιοι ήταν λοιπόν οι βασικοί αυτουργοί αυτής της άσκοπης αιματοχυσίας; Πρώτα και κύρια, η ηγεσία του ΚΚΕ, που φέρει βαριά ιστορική ευθύνη. Ήδη από το 1943, μέσα στην Κατοχή, η κατάληψη της μεταπολεμικής εξουσίας είχε γίνει κεντρικό διακύβευμα για τους κομμουνιστές.
Έτσι, αντί οι αντιστασιακές οργανώσεις να ενώσουν τα όπλα τους αποκλειστικά εναντίον του κατακτητή, όπως έγινε π.χ. στην Ιταλία και τη Γαλλία, ο ΕΛΑΣ, από τις αρχές του 1943, στράφηκε και εναντίον άλλων ελληνικών αντιστασιακών δυνάμεων, όπως ο ΕΔΕΣ, η ΠΑΟ, η ΡΑΝ, ο ΕΣ, η Χ και η ΕΚΚΑ του συνταγματάρχη Δημήτριου Ψαρρού.
Το τίμημα υπήρξε μια βαρύτατη εθνική τραγωδία. Σύμφωνα με στοιχεία του Γενικού Επιτελείου Στρατού, ο Εμφύλιος, στην τρίτη φάση του 1946-1949, στοίχισε συνολικά περίπου 154.000 θύματα. Ο Εθνικός Στρατός είχε 15.969 νεκρούς, 37.557 τραυματίες και 2.001 αγνοούμενους, ο ΔΣΕ κατέγραψε περίπου 38.839 νεκρούς, τραυματίες και αγνοούμενους, ενώ 20.128 αντάρτες αιχμαλωτίστηκαν. Σημαντικές και οι υλικές ζημιές, αφού καταστράφηκαν πάνω από 47.000 κατοικίες, 1.650 σχολεία και 930 γέφυρες. Μα το πιο βαρύ; Ο ανθρώπινος πόνος, αφού ολόκληρες οικογένειες διχάστηκαν, χωριά ερημώθηκαν και περιουσίες χάθηκαν.
Στον Γράμμο, το 1949, η Ελλάδα νίκησε. Τιμούμε όσους έπεσαν για να παραμείνει η πατρίδα μας ελεύθερη, ενιαία και εκτός κομμουνιστικής επιρροής. Ωστόσο, 77 χρόνια μετά, εμείς οι νέοι έχουμε κι ένα άλλο χρέος: να σπάσουμε το ταμπού, να ανοίξουμε τα αρχεία, να μελετήσουμε χωρίς φόβο τα λάθη και τις ευθύνες και των δύο πλευρών.
Πλέον, οι περισσότεροι πρωταγωνιστές εκείνης της ταραχώδους περιόδου έχουν πια φύγει από τη ζωή. Εμείς οι νεότεροι ποτέ δεν ακούσαμε γι’ αυτά τα γεγονότα, παρά μόνο χαμηλόφωνα σε οικογενειακά τραπέζια ή με μισόλογα, από τους παππούδες μας.
Δεν κληρονομήσαμε τα εμφύλια πάθη ή το συλλογικό τραύμα των μεγαλύτερων γενιών, ούτε πρέπει να το αναστήσουμε. Αντιθέτως, έχουμε την ιερά υποχρέωση να μελετήσουμε και να διαδώσουμε το μήνυμα της συμφιλίωσης. Γιατί η πραγματική εθνική συμφιλίωση δεν χτίζεται πάνω στη λήθη. Χτίζεται πάνω στην αλήθεια. Και το μεγαλύτερο δίδαγμα του Γράμμου πρέπει να παραμείνει ένα: Ποτέ ξανά Έλληνας εναντίον Έλληνα.
About The Author
