Η Άγκυρα, κινείται αθόρυβα αλλά μεθοδικά προς μια κατάσταση γενικευμένης πολεμικής ετοιμότητας, με τις ενδείξεις να συγκλίνουν σε ένα ανησυχητικό συμπέρασμα: το Ισραήλ φαίνεται να αναδεικνύεται σε βασικό στρατηγικό αντίπαλο στο νέο δόγμα της Τουρκίας.
Σύμφωνα με το Nordic Monitor, μια σειρά από πρόσφατες κινήσεις της κυβέρνησης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αποκαλύπτει μια συστηματική προετοιμασία για συνθήκες σύγκρουσης. Γιατί οι ενέργειές του, δεν είναι αποσπασματικές. Αγγίζουν τον πυρήνα του κράτους: από την επιστράτευση και την οικονομία, μέχρι τη στρατιωτική βιομηχανία και τις υπηρεσίες πληροφοριών.
Βασικός στόχος το Ισραήλ
Η Τουρκία, αναβαθμίζει το στρατιωτικό της αποτύπωμα, επενδύει επιθετικά σε drones και πυραυλικά συστήματα, συνεργάζεται και κατευθύνει ομάδες τζιχαντιστών και επεκτείνει τις υποδομές υποστήριξης, φτιάχνοντας βασεις ακόμα και σε χώρες του εξωτερικού. Παράλληλα, το δημόσιο πλέον αφήγημα περί «απειλής» από το Ισραήλ, ενισχύεται όλο και περισσότερο σε πολιτικό και στρατηγικό επίπεδο.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ερντογάν φλερτάρει με μια τέτοια σύγκρουση. Το 2010, μετά το επεισόδιο του Mavi Marmara, είχε επιχειρήσει να κλιμακώσει στρατιωτικά την ένταση, αλλά τότε βρήκε απέναντί του την ηγεσία του στρατεύματος. Σήμερα, αυτή η εσωτερική αντίσταση έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί.
Εκκαθαρίσεις και πλήρης έλεγχος του στρατού
Τα τελευταία δέκα χρόνια, ο Τούρκος πρόεδρος, αναδιαμόρφωσε πλήρως τον κρατικό μηχανισμό. Μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, προχώρησε σε σαρωτικές εκκαθαρίσεις: χιλιάδες αξιωματικοί απομακρύνθηκαν, ιδιαίτερα όσοι διατηρούσαν φιλοδυτικό ή νατοϊκό προσανατολισμό, ενώ θέση τους τοποθετήθηκαν πρόσωπα απόλυτα πιστά στο καθεστώς.
Παράλληλα, η Τουρκία, άνοιξε διαύλους με ισλαμιστικά δίκτυα και ενίσχυσε τη σχέση της με τη Χαμάς, προσφέροντας καταφύγιο και υποστήριξη. Την ίδια στιγμή, οι αρχές καταδιώκουν ισραηλινά δίκτυα στο εσωτερικό, ενώ δείχνουν ανοχή σε άλλες οργανώσεις και ξένες υπηρεσίες.
Νέος κανονισμός: Κράτος σε διαρκή επιστράτευση
Το πιο ηχηρό βήμα προς μια «οικονομία πολέμου» ήρθε τον Μάιο του 2024. Με νέο κανονισμό επιστράτευσης, η κυβέρνηση απέκτησε τη δυνατότητα να θέσει σε πλήρη κινητοποίηση όχι μόνο τον στρατό αλλά ολόκληρη την κοινωνία.
Ο νέος μηχανισμός προβλέπει ότι σε περιόδους «κρίσης» –όρος σκόπιμα ασαφής– το κράτος μπορεί να επιτάξει υποδομές, επιχειρήσεις, μεταφορικά μέσα και ανθρώπινο δυναμικό. Ουσιαστικά, κάθε πτυχή της οικονομικής και κοινωνικής ζωής μπορεί να περάσει υπό κρατικό και, αν χρειαστεί, στρατιωτικό έλεγχο.
Οι πολίτες δεν μένουν εκτός. Έφεδροι καλούνται εντός 48 ωρών, ενώ ιδιωτικά οχήματα μπορούν να επιταχθούν μέσα σε λίγες ώρες. Παράλληλα, εταιρείες υποχρεούνται να προσαρμόσουν την παραγωγή τους σε στρατιωτικές ανάγκες. Το μήνυμα είναι σαφές: η χώρα προετοιμάζεται για σενάρια μεγάλης κλίμακας.
Συγκέντρωση εξουσίας στο προεδρικό μέγαρο
Κομβικό στοιχείο του νέου πλαισίου, είναι η συγκέντρωση εξουσίας. Ο Ερντογάν μπορεί να ενεργοποιεί επιστράτευση, να καθορίζει το εύρος της και να ελέγχει πλήρως την εφαρμογή της, ακόμη και πριν υπάρξει κοινοβουλευτική έγκριση, ενώ η εκτελεστική εξουσία αποκτά πρωτοφανή έλεγχο.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η δυνατότητα υπαγωγής πολιτικών θεσμών σε στρατιωτική διοίκηση. Δημόσιες υπηρεσίες και ιδιωτικές επιχειρήσεις μπορούν να λειτουργούν υπό στρατιωτικές εντολές, θολώνοντας τα όρια μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας.
Το κράτος επενδύει επίσης σε εκτεταμένη συλλογή δεδομένων: παραγωγική ικανότητα, εργατικό δυναμικό, υποδομές. Όλα καταγράφονται και οργανώνονται ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα σε περίπτωση κρίσης.
Από την άμυνα στον πλήρη κρατικό έλεγχο
Σε σύγκριση με το παλιό σύστημα του 1990, η αλλαγή είναι δραματική. Τότε, η επιστράτευση ενεργοποιούνταν κυρίως σε περίπτωση πολέμου. Σήμερα, μπορεί να εφαρμοστεί προληπτικά, σε ασαφείς συνθήκες έντασης. Από εργαλείο ανάγκης, μετατρέπεται σε εργαλείο διαρκούς ελέγχου.
Η οικονομία ενσωματώνεται πλήρως σε αυτό το μοντέλο. Προβλέπονται ειδικά κονδύλια, αποθήκευση πόρων και δυνατότητα επιβολής παροχής υπηρεσιών από ιδιώτες. Ο ιδιωτικός τομέας παύει να είναι ανεξάρτητος και γίνεται μέρος του στρατηγικού σχεδιασμού.
Παράλληλα, παρατηρούνται και άλλες κινήσεις που ενισχύουν το σενάριο προετοιμασίας: υποχρεωτικά καταφύγια σε νέα κτίρια, ενίσχυση εναλλακτικών δικτύων καυσίμων, αυξημένες στρατιωτικές προμήθειες.
Ρητορική σύγκρουσης και απουσία αντιστάσεων
Η ρητορική της τουρκικής ηγεσίας, γίνεται ολοένα πιο επιθετική. Ο ίδιος ο Ερντογάν έχει εξαπολύσει σφοδρές επιθέσεις κατά της ισραηλινής ηγεσίας, ανεβάζοντας τους τόνους σε επίπεδο που ξεπερνά τη διπλωματική ένταση και αγγίζει ευθέως τη στρατιωτική αντιπαράθεση.
Το κρίσιμο στοιχείο, είναι ότι πλέον δεν υπάρχουν εσωτερικά «φρένα». Σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου στρατηγοί μπορούσαν να μπλοκάρουν επικίνδυνες επιλογές, σήμερα ο στρατός θεωρείται πλήρως ελεγχόμενος από το προεδρικό περιβάλλον.
Μετά τις εκκαθαρίσεις, η ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων έχει αλλάξει ριζικά. Πιστοί υποστηρικτές, ισλαμιστές και εθνικιστές έχουν κυριαρχήσει. Έτσι, οι ανεξάρτητες και αντιπολιτευόμενες φωνές, έχουν σιγήσει.
Ένα επικίνδυνο νέο δόγμα
Αυτό σημαίνει ότι, αν η πολιτική ηγεσία αποφασίσει μια σύγκρουση με το Ισραήλ, δύσκολα θα υπάρξει αντίσταση από το εσωτερικό του συστήματος.
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι σαφές και ανησυχητικό: η Τουρκία δεν κινείται απλώς σε τροχιά έντασης. Χτίζει σταδιακά ένα μοντέλο διακυβέρνησης και λειτουργίας που επιτρέπει γρήγορη μετάβαση από την ειρήνη στη σύγκρουση.
Και αυτή τη φορά, σε αντίθεση με το παρελθόν, όλα δείχνουν ότι κανείς στο εσωτερικό δεν είναι σε θέση ή διατεθειμένος, να πατήσει φρένο.
About The Author
