Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, επιμένει να παρουσιάζει μια εικόνα οικονομικής σταθερότητας και προόδου. Οι αριθμοί όμως –και κυρίως η πραγματικότητα που βιώνουν τα νοικοκυριά– λένε μια πιο σκληρή αλήθεια: η ελληνική οικονομία πατάει σε εύθραυστο έδαφος και οι κίνδυνοι για επιβράδυνση, είναι πλέον μπροστά.
Ανάπτυξη με ημερομηνία λήξης
Παρά τους ρυθμούς ανάπτυξης που εμφανίζονται υψηλότεροι από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, το βασικό ερώτημα που κυριαρχεί στους διεθνείς αναλυτές δεν είναι αν η Ελλάδα αναπτύσσεται σήμερα, αλλά αν μπορεί να συνεχίσει να το κάνει αύριο. Και η απάντηση κάθε άλλο παρά καθησυχαστική είναι.
Το σενάριο επιστροφής σε ρυθμούς κοντά στο 1% μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης κερδίζει έδαφος – ένα ποσοστό που για μια χώρα με τις απώλειες της προηγούμενης δεκαετίας, ισοδυναμεί ουσιαστικά με στασιμότητα.
Οι «κρυφές πληγές» της οικονομίας
Πίσω από τα θετικά πρωτοσέλιδα, τέσσερις «βόμβες» παραμένουν ενεργές: δημογραφικό, χαμηλή παραγωγικότητα, περιορισμένες αποταμιεύσεις και χρόνιες εξωτερικές ανισορροπίες. Με απλά λόγια, η χώρα δεν παράγει αρκετά, δεν αποταμιεύει αρκετά και συνεχίζει να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το εξωτερικό. Πρόκειται για προβλήματα που δεν λύνονται με επικοινωνία, αλλά με βαθιές μεταρρυθμίσεις, που μέχρι σήμερα δεν έχουν φανεί.
Οι προειδοποιήσεις που δεν ακούγονται
Οι ίδιοι οι άνθρωποι που γνωρίζουν εκ των έσω την οικονομία, δεν κρύβουν την ανησυχία τους. Στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, πρώην υπουργοί Οικονομικών, περιέγραψαν μια εικόνα που απέχει πολύ από το κυβερνητικό αφήγημα. Έγινε ξεκάθαρο ότι, παρά τη βοήθεια του Ταμείου Ανάκαμψης, η παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας δεν έχει προχωρήσει ουσιαστικά. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα κινδυνεύει να επιστρέψει εκεί απ’ όπου ξεκίνησε, χωρίς να έχει αλλάξει τα θεμέλιά της. Την ίδια στιγμή, ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας μένει εκτός παιχνιδιού. Εκατομμύρια δανειολήπτες που έχουν περάσει στους servicers δεν έχουν πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση.
«Ψαλίδι» στις προβλέψεις ανάπτυξης
Ακόμη και οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης, που διατηρούν μια σχετικά θετική στάση απέναντι στη χώρα, κατεβάζουν τον πήχη. Η Standard & Poor’s αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2026 στο 1,7%, από 2,3%.
Οι λόγοι, είναι ξεκάθαροι: ενεργειακή ακρίβεια, γεωπολιτική αβεβαιότητα και μείωση της ζήτησης για ελληνικές εξαγωγές και τουρισμό.
Ταμείο Ανάκαμψης: Το «σωσίβιο» που τελειώνει
Η ελληνική οικονομία, εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εξωτερικούς παράγοντες και από ευρωπαϊκά κονδύλια. Το Ταμείο Ανάκαμψης λειτουργεί ως «σωσίβιο», αλλά έχει ημερομηνία λήξης.
Το 2026 είναι η τελευταία χρονιά πλήρους αξιοποίησής του. Αν μέχρι τότε δεν έχει δημιουργηθεί μια ισχυρή παραγωγική βάση, η χώρα κινδυνεύει να μείνει εκτεθειμένη.
Ανάπτυξη που «φεύγει» στο εξωτερικό
Το ισοζύγιο των τρεχουσών συναλλαγών, αποτυπώνει τη στρέβλωση. Παρά την αύξηση των εξαγωγών, οι εισαγωγές παραμένουν τόσο υψηλές που «ροκανίζουν» την ανάπτυξη. Με απλά λόγια, ένα μεγάλο μέρος του πλούτου που παράγεται δεν μένει στη χώρα.
Οι αριθμοί δεν φτάνουν στην κοινωνία
Στο δημοσιονομικό επίπεδο, η εικόνα δείχνει καλύτερη. Το πρωτογενές πλεόνασμα και η μείωση του χρέους δίνουν στην κυβέρνηση επιχειρήματα. Όμως αυτά τα στοιχεία δεν αρκούν για να κρύψουν τη μεγάλη εικόνα: η ανάπτυξη δεν φτάνει στην κοινωνία. Τα στοιχεία της Eurostat είναι αποκαλυπτικά. Το 27,5% των Ελλήνων βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού –ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ακρίβεια χωρίς φρένο
Η ακρίβεια, επιστρέφει δυναμικά. Ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 4,6% τον Απρίλιο, με βασικό «ένοχο» την ενέργεια, που σημείωσε άνοδο άνω του 20%. Τα τρόφιμα συνεχίζουν επίσης να πιέζουν τα νοικοκυριά, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται πλέον στις χώρες με τις υψηλότερες αυξήσεις τιμών στην Ευρώπη.
Ενεργειακή εξάρτηση και γεωπολιτικός κίνδυνος
Η ενεργειακή εξάρτηση της χώρας, κάνει την κατάσταση ακόμη πιο εύθραυστη. Η Ελλάδα βασίζεται σε εισαγόμενους υδρογονάνθρακες, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε διεθνείς κρίσεις. Έτσι, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου, μπορούν εύκολα να πυροδοτήσουν νέο κύμα ανατιμήσεων.
Ο εφιάλτης του στασιμοπληθωρισμού
Το πιο ανησυχητικό σενάριο που αρχίζει να διαφαίνεται, είναι αυτό του στασιμοπληθωρισμού: χαμηλή ανάπτυξη και υψηλές τιμές. Ένα τέτοιο μείγμα είναι το χειρότερο δυνατό για την κοινωνία, καθώς μειώνει το εισόδημα και μπλοκάρει την οικονομική κινητικότητα.
Επενδύσεις χωρίς κατεύθυνση
Η κυβέρνηση ποντάρει στην πράσινη ενέργεια και την ψηφιοποίηση. Όμως το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: πού καταλήγουν τα χρήματα; Αν συνεχίσουν να κατευθύνονται κυρίως σε ακίνητα, τουρισμό και υπηρεσίες χαμηλής αξίας, τότε η χώρα δεν θα αλλάξει ποτέ πραγματικό παραγωγικό μοντέλο.
Η παγίδα του 1%
Η μεγάλη παγίδα είναι οι «μέσοι όροι». Για μια οικονομία όπως η γερμανική, το 1% ανάπτυξη μπορεί να θεωρείται αποδεκτό. Για την Ελλάδα, όμως, σημαίνει απλά ότι μένει πίσω. Δεν αρκεί για να καλυφθεί το χαμένο έδαφος της κρίσης, ούτε για να μειωθούν οι ανισότητες.
Το συμπέρασμα που δεν λέγεται
Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: η ελληνική οικονομία μπορεί να έχει κερδίσει χρόνο και αξιοπιστία, αλλά δεν έχει κερδίσει τη μάχη της πραγματικής ανάπτυξης. Και όσο η κυβέρνηση επιμένει να παρουσιάζει μια ωραιοποιημένη εικόνα, τόσο μεγαλώνει η απόσταση από την πραγματικότητα που βιώνει η κοινωνία.
About The Author
