Η Τουρκία, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ακολουθεί μία διπλωματική, στρατιωτική και οικονομική διείσδυση στα Βαλκάνια. Αθόρυβα, αλλά μεθοδικά. Με στόχο, την στρατηγική περικύκλωση της Ελλάδας και την σταδιακή ανασύσταση μίας νέας, Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ του Nordic Monitor, οι Τούρκοι ασκούν μια υπολογισμένη στρατηγική στα Βαλκάνια, εξισορροπώντας την αμυντική συνεργασία με την Αλβανία και αποφεύγοντας παράλληλα την τριβή με τη Σερβία, γύρω από το ζήτημα του Κοσόβου.
Συγκεκριμένα, σε συζήτηση που έλαβε χώρα στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της τουρκικής Βουλής, ανώτερος αξιωματούχος του Υπουργείου Εξωτερικών, ανέφερε ότι «Ενώ πραγματοποιούμε αυτές τις προσπάθειες με την Αλβανία, έχουμε επίγνωση ότι το Κόσοβο είναι ευαίσθητο θέμα για τη Σερβία και η Αλβανία για τη Σερβία. Μέσω προσεκτικής διπλωματίας, πουλάμε κάτι στην κάθε πλευρά και αποκτάμε κάτι από την καθεμία», περιγράφοντας μια πολιτική, που δίνει έμφαση σε αμυντικά έργα χαμηλής προβολής και σε περιφερειακή τοποθέτηση χωρίς δημόσια κλιμάκωση. «Μερικές φορές, το να κρατάμε ορισμένα σχέδια στο σκοτάδι — ιδίως στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας — ενισχύει το δίκτυό μας. Σε κάθε περιφερειακή κρίση, τα κράτη θα στραφούν τελικά στην Τουρκία», δήλωσε.
Το νομικό αδιέξοδο του Κοσόβου
Η συνεδρίαση της 1ης Απριλίου, επικεντρώθηκε σε μια σειρά από συμφωνίες-πλαίσια στρατιωτικής συνεργασίας με βαλκανικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Αλβανίας, καθώς και στις νομικές και πολιτικές επιπτώσεις ανάλογων ρυθμίσεων με τη Σερβία. Οι συζητήσεις ανέδειξαν την προσπάθεια της Άγκυρας να επεκτείνει τους αμυντικούς δεσμούς και τη βιομηχανική συνεργασία, διατηρώντας παράλληλα μια λεπτή ισορροπία μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας.
Βουλευτές της κεμαλικής αντιπολίτευσης, εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με τον τρόπο που οι συμφωνίες της Τουρκίας με τη Σερβία ορίζουν το εδαφικό πεδίο εφαρμογής τους, ιδίως ως προς τη διατύπωση που αναφέρεται σε περιοχές υπό σερβική κυριαρχία, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία. Η διατύπωση αυτή αντανακλά τη θέση του Βελιγραδίου, ότι το Κόσοβο παραμένει τμήμα της Σερβίας, ενώ η Τουρκία αναγνωρίζει το Κόσοβο ως ανεξάρτητο κράτος.
Ο Αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Κεμάλ Μποζάι, υπέδειξε ότι η διατύπωση επιλέχθηκε σκόπιμα για να μην εκτροχιαστούν συμφωνίες που εξυπηρετούν τα τουρκικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα, ενώ διευκρίνισε ότι η επιλεγείσα σύνταξη, σχεδιάστηκε ώστε να αποφεύγονται διαφορές με τη Σερβία, διατηρώντας ταυτόχρονα τις υφιστάμενες ρυθμίσεις της Τουρκίας με το Κόσοβο.
Επιπλέον, Τούρκοι αξιωματούχοι, παραδέχθηκαν ότι οι διαφορετικές διεθνείς θέσεις για το Κόσοβο δημιουργούν νομική ασάφεια, ωστόσο τόνισαν ότι η Άγκυρα επέλεξε ευέλικτη γλώσσα για να διασφαλίσει τη συνέχεια στις επενδυτικές εγγυήσεις και στην αμυντική συνεργασία. Μια πιο ρητή διατύπωση, ανέφεραν, θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη συμφωνία στο σύνολό της.
Επεσήμαναν δε, πρακτικές δυσκολίες στο πεδίο, όπως περιοδικές διαταραχές που επηρεάζουν τις μεταφορικές και εμπορικές συνδέσεις του Κοσόβου με τη Σερβία, αναφέροντας ότι η Τουρκία έχει χρησιμοποιήσει κατά καιρούς τη διπλωματική της επιρροή, για να ανακουφίσει τέτοιες αδιέξοδες καταστάσεις. Η ευρύτερη προσέγγιση, σύμφωνα με αυτούς, αποσκοπεί στη διατήρηση πρόσβασης και επιρροής και στις δύο πλευρές, χωρίς να επιβάλλεται μια δυαδική ευθυγράμμιση.
Οι συζητήσεις στην επιτροπή, υπογράμμισαν ότι η Τουρκία διατηρεί παράλληλα νομικά και διπλωματικά πλαίσια τόσο με τη Σερβία, όσο και με το Κόσοβο, γεγονός που της επιτρέπει να δρα σε καθεμία από τις δύο χώρες χωρίς να επιλύει επίσημα τις αντικρουόμενες διεκδικήσεις τους.
Επίσης, αξιωματούχοι εξέφρασαν άποψη ότι αυτή η διπλή προσέγγιση δεν θα υπονομεύσει τις σχέσεις με το Κόσοβο, καθώς ξεχωριστές συμφωνίες παραμένουν σε ισχύ.
Η αμυντική συνεργασία με την Αλβανία
Η συμφωνία με την Αλβανία, που εγκρίθηκε από την επιτροπή, επικαιροποιεί ένα δεκαετίες παλαιό πλαίσιο, επεκτείνοντας τη συνεργασία σε στρατιωτική εκπαίδευση, αμυντική βιομηχανία, εφοδιαστική, πληροφορίες και ανθρωπιστικές επιχειρήσεις.
Η αμυντικοβιομηχανική συνεργασία Τουρκίας – Αλβανίας, διευρύνεται σταθερά, αποτελώντας κεντρικό πυλώνα των διμερών σχέσεων. Στο πλαίσιο της στρατιωτικής συνεργασίας, η Τουρκία έχει παραδώσει το τελευταίο χρονικό διάστημα στα Τίρανα, 15 λεωφορεία και 40 οχήματα, καθώς και εφοδιαστική υποστήριξη προσαρμοσμένη στις ανάγκες του αλβανικού Υπουργείου Άμυνας. Επίσης, βρίσκονται σε εξέλιξη και εκπαιδευτικές δραστηριότητες, με τουρκικά προγράμματα στα Τίρανα, για την εκπαίδευση αλβανών υποψήφιων κομάντο.
Μια κοινή δομή 34 ατόμων, λειτουργεί μεταξύ των δύο υπουργείων άμυνας, ενώ αλβανική μονάδα πεζικού, συμμετέχει υπό τουρκική διοίκηση στην αποστολή EUFOR Althea, στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Η συνεργασία, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, έχει επεκταθεί και στον τομέα των προμηθειών, με την Αλβανία να παραλαμβάνει πυρομαχικά από την τουρκική αμυντική εταιρεία Roketsan και οβιδοβόλα των 105 χλστ. από τον τουρκικό κρατικό αμυντικό κατασκευαστή.
Η ευρύτερη περιφερειακή στρατηγική
Η συζήτηση, άγγιξε και τις ευρύτερες περιφερειακές δυναμικές, συμπεριλαμβανομένου του ανταγωνισμού επιρροής στα Βαλκάνια και του ρόλου των υποδομών και των μεταφορικών δικτύων που συνδέουν την Αδριατική, τη Μαύρη Θάλασσα και πέρα από αυτές. Αξιωματούχοι παρουσίασαν την τουρκική εμπλοκή, ως τμήμα μιας ευρύτερης προσπάθειας ενοποίησης μεταφορικών, ενεργειακών και ασφαλειακών διαδρόμων.
Παρά τις δημόσιες αναφορές σε στρατηγική ευθυγράμμιση, υψηλόβαθμοι Τούρκοι αξιωματούχοι, τόνισαν ότι ορισμένες πτυχές της αμυντικής συνεργασίας, κρατούνται σκόπιμα μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Ανέφεραν δε, ότι αυτή η προσέγγιση. συμβάλλει στην αποφυγή πολιτικών αντιδράσεων, σε μια περιοχή όπου οι ιστορικές εντάσεις παραμένουν άλυτες.
Οι συζητήσεις, ανέδειξαν επίσης τη συμβολική και πρακτική σημασία της αμυντικής συνεργασίας με την Αλβανία, ιδίως για την ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας κατά μήκος του Αδριατικού διαδρόμου. Αξιωματούχοι, δήλωσαν ότι η επικαιροποιημένη συμφωνία, αντανακλά τις μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές συνθήκες και την ανάγκη για πιο προηγμένο συντονισμό.
Η ναυτική βάση Πασχαλιμάν και ο ελληνικός παράγοντας
Βασικό στοιχείο του τουρκικού στρατιωτικού αποτυπώματος στην Αλβανία, αποτελεί η ναυτική βάση Πασχαλιμάν, όπου η Άγκυρα έχει πραγματοποιήσει εκσυγχρονιστικές εργασίες και παρέχει υλική υποστήριξη. Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες για την ενίσχυση του νομικού καθεστώτος που διέπει τη μονάδα και για την εξερεύνηση τρόπων αύξησης της επιχειρησιακής της χρήσης.
Η συγκεκριμένη βάση, θεωρείται στρατηγικό στοιχείο, για την προβολή της τουρκικής παρουσίας στην Αδριατική και για την υποστήριξη ευρύτερων περιφερειακών δραστηριοτήτων. Τούρκοι αξιωματούχοι, την περιέγραψαν ως πλατφόρμα εμβάθυνσης της διμερούς συνεργασίας, συμβάλλοντας παράλληλα στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, ενώ υπέδειξαν, ότι η νέα συμφωνία με την Αλβανία, θα μπορούσε να παράσχει πλαίσιο για την επέκταση των δραστηριοτήτων στο Πασχαλιμάν, συμπεριλαμβανομένης εφοδιαστικής, εκπαίδευσης και πιθανών κοινών επιχειρήσεων. Στόχος είναι η πλήρης ένταξη της εγκατάστασης στο περιφερειακό αμυντικό δίκτυο της Τουρκίας.
Βάσει τωνυφιστάμενων διμερών συμφωνιών, όπως ανέφερει το Nordic Monitor, το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό, διατηρεί το δικαίωμα χρήσης της εγκατάστασης, για τις επιχειρήσεις του στο Ιόνιο και στην Αδριατική Θάλασσα, με την Τουρκία να συνεχίζει να παρέχει κρίσιμα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα και εφοδιαστική υποστήριξη, με στόχο την εκπαίδευση προσωπικού και την αναδιάρθρωση των Αλβανικών Ενόπλων Δυνάμεων σε ευθυγράμμιση με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ.
Θα πρέπει εδώ να τονιστεί, ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει τη συνεχή ανάπτυξη του Πασχαλιμάν στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, ως ευκαιρία για να ενισχύσει τον ρόλο της στη Συμμαχία και να αποκτήσει μοχλό πίεσης έναντι της Ελλάδας, με την οποία διατηρεί χρόνιες διαφορές σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα στο Αιγαίο.
Με λίγα λόγια, μιλώντας για την ύπαρξη και λειτουργεία της τουρκικής ναυτικής βάσης στο Πασχαλιμάν, αλλά και στρατοπέδων εκπαίδευσης τζιχαντιστών σε Αλβανία και Κόσοβο, η Τουρκία, προσπαθεί να “πιάσει στον ύπνο” την Ελλάδα, και από τα βόρεια. Το θέμα είναι, τι κάνει γι’ αυτό η ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, και γιατί δεν ανανεώνει τους ιστορικούς της δεσμούς με τη Σερβία και τα υπόλοιπα χριστιανικά Έθνη, της ευρύτερης περιοχής.
About The Author
