Νέα δεδομένα για τα μη κρατικά πανεπιστήμια δημιουργούν οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, το οποίο ακύρωσε τις άδειες λειτουργίας και τις πιστοποιήσεις των προγραμμάτων σπουδών τριών παραρτημάτων στην Ελλάδα. Πρόκειται για τα CITY College/University of York, Keele University και Anatolia College. Η εξέλιξη προκάλεσε αμέσως το ερώτημα: Πώς γίνεται το ίδιο δικαστήριο που το 2025 είπε «ναι» στα μη κρατικά πανεπιστήμια να βάζει σήμερα «φρένο» σε τρία από αυτά;
Η απάντηση του Υπουργειου Παιδείας είναι ότι πρόκειται για δύο διαφορετικά νομικά ζητήματα.
Το «ναι» του ΣτΕ το 2025
Το 2025 η Ολομέλεια του ΣτΕ εξέτασε τον ίδιο τον ν. 5094/2024 και το κρίσιμο ζήτημα του άρθρου 16 του Συντάγματος. Με τις αποφάσεις 1919 και 1920/2025 κρίθηκε ότι δεν απαγορεύεται η ίδρυση και λειτουργία στην Ελλάδα παραρτημάτων πανεπιστημίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή χωρών που συμμετέχουν στη GATS, εφόσον λειτουργούν βάσει ειδικού νόμου που διασφαλίζει το επίπεδο σπουδών και την ακαδημαϊκή ελευθερία.
Τότε, όμως, το ΣτΕ δεν έκρινε τις συγκεκριμένες άδειες των York, Keele και Anatolia. Εξέταζε αν το θεσμικό πλαίσιο μπορούσε να σταθεί συνταγματικά.
Τι έκρινε τώρα το ΣτΕ
Στις 13 Αυγούστου 2026, η επταμελής σύνθεση του Γ΄ Τμήματος εξέδωσε τις αποφάσεις 1167 έως 1172/2026, εξετάζοντας πλέον τον τρόπο με τον οποίο ο νόμος εφαρμόστηκε στην πράξη. Και εκεί εντόπισε συγκεκριμένες πλημμέλειες στη διοικητική διαδικασία.
Στις δύο περιπτώσεις, το πρόβλημα αφορούσε τις κτιριακές εγκαταστάσεις. Ο ΕΟΠΠΕΠ είχε πραγματοποιήσει ελέγχους και είχε ζητήσει κτιριολογικές προσαρμογές και συγκεκριμένα στοιχεία, όμως δεν είχε διαπιστωθεί εγκαίρως –ούτε μέχρι τη συζήτηση των υποθέσεων στο ΣτΕ– ότι τα παραρτήματα είχαν συμμορφωθεί πλήρως με τις παρατηρήσεις αυτές.
Σε άλλη περίπτωση, το ΣτΕ έκρινε προβληματική τη διαδικασία της ΕΘΑΑΕ, καθώς μέλος της Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης είχε σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα, γεγονός που μπορούσε να δημιουργήσει υπόνοια μεροληψίας κατά τον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.
Παράλληλα, ακυρώθηκαν και οι πιστοποιήσεις των προγραμμάτων σπουδών. Το δικαστήριο έκρινε ότι τα στοιχεία που είχε θεσπίσει η ΕΘΑΑΕ δεν αποτελούσαν τα συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια που απαιτούσε ο ν. 5094/2024 για την πιστοποίηση των προγραμμάτων των ΝΠΠΕ.
Τι δεν δέχθηκε το δικαστήριο
Εδώ υπάρχει μία σημαντική διευκρίνιση σε σχέση με όσα είχαν υποστηριχθεί πριν από την έκδοση των αποφάσεων. Ο Παναγιώτης Λαζαράτος είχε μεταξύ άλλων υποστηρίξει στην προσφυγή του ότι τα προγράμματα έπρεπε να έχουν προηγουμένως αναγνωριστεί από το μητρικό πανεπιστήμιο και τον αρμόδιο φορέα πιστοποίησης της χώρας του.
Αυτόν τον λόγο ακύρωσης το ΣτΕ τον απέρριψε. Έκρινε ότι τα προγράμματα περιλαμβάνονται στην εκπαιδευτική συμφωνία μεταξύ του μητρικού ιδρύματος και του ΝΠΠΕ, μέσω της οποίας το μητρικό πανεπιστήμιο ασκεί τον έλεγχό του.
Η απάντηση του Υπουργείου – «Δεν θα χαθεί το έτος»
Το Υπουργείο Παιδείας έσπευσε να τονίσει ότι οι αποφάσεις δεν αμφισβητούν τον νόμο, αλλά αφορούν την εφαρμογή του. Υπογραμμίζει μάλιστα ότι το ΣτΕ επαναλαμβάνει τις κρίσεις της Ολομέλειας περί συνταγματικότητας και ανακοίνωσε ότι οι αρμόδιοι φορείς θα προχωρήσουν άμεσα στις απαραίτητες ενέργειες συμμόρφωσης. Παράλληλα διαβεβαιώνει ότι «το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή».
Η τοποθέτηση αυτή είναι νομικά εύλογη, δεν εξαφανίζει όμως το πολιτικό ζήτημα. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε παρουσιάσει τα μη κρατικά πανεπιστήμια ως εμβληματική μεταρρύθμιση και είχε επενδύσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στην ταχεία εφαρμογή της. Το γεγονός ότι το ΣτΕ βρήκε προβλήματα σε κτιριακούς ελέγχους, στη σύνθεση επιτροπής αξιολόγησης και στα ίδια τα κριτήρια πιστοποίησης δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσο η διαδικασία προχώρησε με την απαιτούμενη θεσμική προσοχή.
Ιδίως όταν πρόκειται για την ανώτατη εκπαίδευση, η ταχύτητα δεν μπορεί να προηγείται της νομιμότητας και της ποιότητας. Και πέρα από τη συζήτηση για τα ιδιωτικά ΑΕΙ, παραμένει το βασικό πολιτικό ζητούμενο: η ουσιαστική ενίσχυση της δημόσιας και δωρεάν Παιδείας, ώστε κάθε νέος να μπορεί να σπουδάζει με ίσες ευκαιρίες, ανεξάρτητα από το εισόδημα της οικογένειάς του.
Γιατί οι δύο αποφάσεις δεν συγκρούονται
Το ΣτΕ, λοιπόν, δεν άλλαξε γνώμη. Το 2025 έκρινε ότι ο θεσμός των ΝΠΠΕ μπορεί να λειτουργήσει συνταγματικά. Το 2026 έκρινε ότι συγκεκριμένες διοικητικές πράξεις που εκδόθηκαν για την εφαρμογή αυτού του νόμου ήταν παράνομες. Με απλά λόγια: άλλο «ο νόμος επιτρέπεται» και άλλο «η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι φορείς εφάρμοσαν σωστά τον νόμο». Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η πολιτική ουσία της σημερινής απόφασης.
About The Author
