Η παγκόσμια ενεργειακή αγορά, για άλλη μια φορά βρίσκεται σε οριακό σημείο. Το Brent, έχει υπερβεί ξανά τα 100 δολάρια, το diesel, καταγράφει πρωτοφανείς τιμές στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη μπαίνει στην τελική ευθεία για ένα χειμώνα με χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου και οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, ανεβαίνουν απότομα. Τελευταίος σταθμός ανησυχίας -μετά το Ορμούζ και την Ουκρανία- είναι πλέον η Σαουδική Αραβία, όπου η πρόσφατη επίθεση των Χούθι με drones, έθεσε εκτός λειτουργίας τον στρατηγικό αγωγό East–West, μία από τις βασικές εναλλακτικές οδούς παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ.
Αυτό είναι το γεγονός. Το ερώτημα που απασχολεί τις αγορές, είναι τι ακολουθεί. Διότι οι προειδοποιήσεις για απώλεια έως 4% της παγκόσμιας προσφοράς, εξάντληση αποθεμάτων μέσα σε πέντε έως επτά ημέρες και νέα εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, αποτελούν -προς το παρόν- σενάρια υπό προϋποθέσεις, όχι τετελεσμένα γεγονότα.
Τι γνωρίζουμε για το χτύπημα στη Σαουδική Αραβία
Ο East–West Pipeline, έχει αποκτήσει κομβική σημασία, μετά τη μεγάλη διαταραχή στις ροές μέσω του Ορμούζ. Μέσω του αγωγού, η Σαουδική Αραβία, διοχέτευε περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως προς το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα. Μετά την επίθεση, ο αγωγός έκλεισε και μέχρι σήμερα το Ριάντ, δεν έχει ανακοινώσει ούτε την ακριβή έκταση των ζημιών ούτε σαφές χρονοδιάγραμμα πλήρους αποκατάστασης.
Και κάπου εδώ, αρχίζουν οι εκτιμήσεις. Πηγές της αγοράς που επικαλείται το Reuters, υπολογίζουν ότι τα υφιστάμενα αποθέματα στο Yanbu, μπορούν να στηρίξουν τις σημερινές εξαγωγές για περίπου πέντε έως επτά ημέρες. Αυτό, δεν σημαίνει ότι η Σαουδική Αραβία «μένει από πετρέλαιο» σε μία εβδομάδα, αλλά ότι το συγκεκριμένο απόθεμα ασφαλείας για τη συγκεκριμένη εξαγωγική διαδρομή, είναι περιορισμένο. Υπάρχουν επιπλέον ποσότητες σε αιγυπτιακές εγκαταστάσεις, ενώ μία πηγή εκτιμά, ότι οι πλήρεις επισκευές, μπορεί να χρειαστούν από πέντε έως έξι εβδομάδες και άλλη, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ταχύτερης μερικής επαναλειτουργίας.
Γιατί οι αγορές ανησυχούν περισσότερο αυτή τη φορά
Η ανησυχία, δεν προκύπτει από ένα μεμονωμένο περιστατικό. Την ίδια στιγμή που περιορίζεται η εναλλακτική διαδρομή μέσω της Σαουδικής Αραβίας, νέα επίθεση σημειώθηκε σε εμπορικό πλοίο στα Στενά του Ορμούζ, ενώ η προέλαση των Χούθι προς το Bab el-Mandeb δημιουργεί δεύτερο σημείο πίεσης στις πετρελαϊκές μεταφορές. Η αγορά αντιμετωπίζει, δηλαδή, ταυτόχρονο κίνδυνο στις δύο βασικές πύλες που συνδέουν τον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα, με τις διεθνείς αγορές.
Το Brent, έκλεισε την Παρασκευή σε πάνω από 104 δολάρια το βαρέλι, έχοντας πλησιάσει ενδοσυνεδριακά τα 110 δολάρια. Το ουσιώδες, είναι ότι οι νεότερες εξελίξεις του Σαββατοκύριακου, δεν έχουν ακόμη τιμολογηθεί πλήρως, καθώς οι βασικές αγορές ήταν κλειστές. Γι’ αυτό οι traders, περιμένουν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το άνοιγμα της Δευτέρας. Μία νέα μεγάλη άνοδος είναι πιθανή, αλλά όχι βέβαιη: Αυτή, θα εξαρτηθεί από την κατάσταση του αγωγού, τις διπλωματικές κινήσεις στο Ορμούζ και το εάν εμφανιστούν νέες διαταραχές στην προσφορά.
Το diesel ίσως να προκαλέσει περισσότερο… «πονοκέφαλο» από το αργό
Η σημαντικότερη ένδειξη πραγματικής στενότητας, δεν βρίσκεται μόνο στο Brent, αλλά στα διυλισμένα καύσιμα. Στις ΗΠΑ, το diesel έχει ξεπεράσει τα 6,20 δολάρια το γαλόνι, επίπεδο ρεκόρ, ενώ στελέχη της Vitol και της Phillips 66, εκτιμούν ότι η παγκόσμια αγορά θα παραμείνει σφιχτή καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα. Επιπλέον, η Ρωσία και η Μέση Ανατολή, έχουν χάσει σημαντική διυλιστική δυναμικότητα, με την αγορά να δυσκολεύεται να υποκαταστήσει τις χαμένες ποσότητες.
Η πίεση, είναι τέτοια, ώστε ο Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε σήμερα από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, να σταματήσει τα ουκρανικά πλήγματα στις ρωσικές εγκαταστάσεις diesel, υποστηρίζοντας ότι οι ελλείψεις επηρεάζουν πλέον ολόκληρο τον κόσμο. Η πρωτοφανής αυτή δήλωση, συνέβη. Το εάν η Ουκρανία θα αλλάξει στρατηγική και πόσο θα επηρεαστεί η διεθνής προσφορά, αποτελεί ανοιχτό ερώτημα.
Θα παγώσει η Ευρώπη τον χειμώνα;
Η Ευρώπη, μπαίνει στον χειμώνα, με σαφώς μικρότερο ενεργειακό περιθώριο. Οι αποθήκες φυσικού αερίου, βρίσκονται περίπου στο 66%, το χαμηλότερο επίπεδο για την εποχή εδώ και 15 χρόνια, ενώ στη Γερμανία περιορίζονται περίπου στο 53%-54%. Παράλληλα, το ευρωπαϊκό αέριο, κινείται πάνω από τα 75 ευρώ/MWh, υπερδιπλάσια τιμή σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Αυτό, δεν σημαίνει ότι προβλέπεται «παγωμένος χειμώνας». Αντιθέτως, η τελευταία εποχική πρόγνωση του Copernicus, ευνοεί ηπιότερες από τον μέσο όρο θερμοκρασίες στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. Το οικονομικό ρίσκο, είναι ότι ακόμη και μερικές εβδομάδες ισχυρού ψύχους, θα μπορούσαν να αυξήσουν απότομα τη ζήτηση σε μία αγορά με χαμηλά αποθέματα και ακριβό LNG. Άρα, το δυσμενές σενάριο, αφορά κυρίως έναν ακριβό χειμώνα, όχι μία βεβαιότητα ακραίου ψύχους.
Ελλάδα: Οι αυξήσεις έχουν ήδη περάσει στην αντλία
Στην Ελλάδα, δεν μιλάμε πλέον για μια απλή πρόβλεψη. Τα επίσημα στοιχεία για τις 12 Σεπτεμβρίου, δείχνουν μέση πανελλαδική τιμή αμόλυβδης στα 2,146 ευρώ το λίτρο, από 2,049 ευρώ την 1η Σεπτεμβρίου. Το diesel κίνησης, ανέβηκε στα 2,109 ευρώ, από 2,022 ευρώ. Σε έντεκα ημέρες, δηλαδή, προστέθηκαν σχεδόν 10 λεπτά στο λίτρο της βενζίνης και περίπου 9 λεπτά στο diesel.
Αντίθετα, οι προβλέψεις για πετρέλαιο θέρμανσης κοντά στα 1,90 ή ακόμη και στα 2 ευρώ ανά λίτρο, παραμένουν εκτιμήσεις, με βάση τις σημερινές διεθνείς τιμές. Η διάθεση αρχίζει στις 15 Οκτωβρίου και μέχρι τότε οι τιμές μπορεί να αλλάξουν ουσιαστικά.
Ομόλογα: Ο φόβος δεν βρίσκεται ακόμη στην ύφεση, αλλά στον στασιμοπληθωρισμό
Οι αγορές ομολόγων, ίσως στέλνουν το σημαντικότερο μήνυμα. Το αμερικανικό 10ετές, πλησίασε το 5%, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι η άνοδος του πετρελαίου, θα κρατήσει τον πληθωρισμό υψηλό και θα αναγκάσει τη Federal Reserve, να αυξήσει ξανά τα επιτόκια. Οι πιθανότητες που δίνει η αγορά για αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης, βρίσκονται γύρω στο 80%. Στην Ευρωζώνη, η ΕΚΤ αύξησε ήδη το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50%, με τις αποδόσεις των ευρωπαϊκών ομολόγων να κινούνται σε πολυετή υψηλά.
Και στην Ελλάδα η απόδοση του 10ετούς, ανέβηκε στο 4,14% στις 10 Σεπτεμβρίου, από 3,94% στις 28 Αυγούστου, ενώ η τιμή του τίτλου μειώθηκε από 95,50 σε 93,93.
Αυτό, δεν σημαίνει ότι οι αγορές έχουν ήδη προεξοφλήσει παγκόσμια ύφεση. Το ΔΝΤ, εξακολουθεί να προβλέπει ανάπτυξη περίπου 3% το 2026. Ο φόβος, είναι περισσότερο στασιμοπληθωριστικός: ακριβότερη ενέργεια, αύξηση του πληθωρισμού, τα επιτόκια να παραμείνουν υψηλά και ταυτόχρονα, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις, να περιορίσουν κατανάλωση και επενδύσεις.
Αυτό είναι και το κρίσιμο συμπέρασμα της 13ης Σεπτεμβρίου: Το νέο παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, δεν έχει ακόμη συμβεί. Οι συνθήκες όμως για να εκδηλωθεί, γίνονται ολοένα και πιο επικίνδυνες. Η επόμενη εβδομάδα, θα δείξει εάν το χτύπημα στη Σαουδική Αραβία θα αποδειχθεί μία προσωρινή διαταραχή ή ο καταλύτης για μια νέα φάση της ενεργειακής κρίσης.
