Μετά από εβδομάδες πολέμου, ανακωχών που παραβιάστηκαν και διπλωματικών ελιγμών, ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται κοντά στην υπογραφή ενός προκαταρκτικού Μνημονίου Κατανόησης. Ένα έγγραφο μιας σελίδας, που υπόσχεται πολλά, αλλά δεν εγγυάται σχεδόν τίποτα.
Διεθνή μέσα ενημέρωσης, με πρώτο το Axios και επιβεβαίωση από το Reuters, μέσω πακιστανικών διπλωματικών πηγών, μεταδίδουν ότι οι δύο πλευρές διαπραγματεύονται ένα μονοσέλιδο μνημόνιο 14 σημείων, το οποίο θα λειτουργήσει ως «οδικός χάρτης» για την αποκλιμάκωση της κρίσης. Μάλιστα, το Reuters, σημειώνει ότι η αμερικανική πλευρά, αναμένει εντός 48 ωρών τις τελικές απαντήσεις της Τεχεράνης σε κρίσιμα σημεία.
Τι προβλέπει το μνημόνιο
Το Μνημόνιο Αμοιβαίας Συνεργασίας (MOU), θα κηρύσσει τη λήξη των πολεμικών επιχειρήσεων και θα εκκινήσει μια περίοδο 30 ημερών διαπραγματεύσεων που θα καλύπτουν το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το σχέδιο περιλαμβάνει: πάγωμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, την σταδιακή άρση κυρώσεων, την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων δισεκατομμυρίων δολαρίων, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, αυστηρό καθεστώς επιθεωρήσεων από ΟΗΕ -συμπεριλαμβανομένων αιφνίδιων ελέγχων— και πιθανή απομάκρυνση υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος. Μάλιστα, το τελευταίο θεωρείται η μεγαλύτερη ιρανική παραχώρηση μέχρι σήμερα.
Το πιο ακανθώδες ζήτημα, παραμένει η διάρκεια του μορατόριουμ: το Ιράν πρότεινε 5 χρόνια, οι ΗΠΑ απαιτούσαν 20, ενώ τώρα φαίνεται να κερδίζει έδαφος ένας συμβιβασμός 12–15 ετών.
Το «Project Freedom» και η παύση των πολεμικών επιχειρήσεων
Ο Τραμπ, ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή της στρατιωτικής επιχείρησης «Project Freedom» για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, επικαλούμενος «μεγάλη πρόοδο» στις συνομιλίες με την Τεχεράνη. Παράλληλα, με ανάρτησή του στο Truth Social, προειδοποίησε ανοιχτά, ότι, εάν το Ιράν δεν αποδεχτεί τη συμφωνία, οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε νέους βομβαρδισμούς «πολύ υψηλότερης έντασης». Έτσι, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η διπλωματία έχει μία ακόμη ευκαιρία.
Ο ΥΠΕΞ Ρούμπιο, δήλωσε ότι η «επιθετική φάση» έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί, αλλά διευκρίνισε ότι «δεν χρειάζεται να γραφεί η πλήρης συμφωνία σε μια μέρα», φράση που αφήνει ανοικτό κάθε ενδεχόμενο.
«Εκεχειρία που κρατιέται από μία κλωστή»
Παρά το θετικό κλίμα, η εικόνα στο πεδίο παραμένει ανησυχητική. Αμερικανικές στρατιωτικές πηγές, επιβεβαίωσαν ότι το Ιράν πραγματοποίησε δέκα επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, ενώ, παράλληλα, το Ιράν, συνεχίζει επιθέσεις κατά των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, μια κίνηση που οι αναλυτές ερμηνεύουν ως μήνυμα, ότι η Τεχεράνη θεωρεί το Αμπού Ντάμπι «νόμιμο στόχο» λόγω της υποστήριξής του στις αμερικανικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, δυτικά think tanks, χαρακτηρίζουν ήδη την κατάσταση ψς «εκεχειρία που κρατιέται από μία κλωστή».
Ο Λευκός Οίκος, εκτιμά ότι η ιρανική ηγεσία είναι διχασμένη, και ότι αξιωματούχοι, παραμένουν σκεπτικοί ακόμα και για μια προκαταρκτική συμφωνία. Από την Τεχεράνη, ο Πρόεδρος Πεζεσκιάν κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι ασκούν «μέγιστη πίεση» και επιδιώκουν μονομερή υποταγή, ενώ ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αραγκτσί, μιλώντας από το Πεκίνο, συναντήθηκε με τον Κινέζο ομόλογό του Γουάνγκ Γι, καθώς η Κίνα θεωρείται κομβικό κανάλι για την επαναφορά της Τεχεράνης στις διαπραγματεύσεις.
Οι αγορές… «αποφάσισαν»
Η πιθανότητα συμφωνίας, προκάλεσε άμεση αντίδραση στις διεθνείς αγορές. Οι τιμές πετρελαίου κατέγραψαν σημαντική πτώση, ενώ τα χρηματιστήρια σε ΗΠΑ και Ευρώπη, κινήθηκαν ανοδικά. Ταυτόχρονα όμως, χρυσός και ασήμι εκτοξεύθηκαν, σήμα ότι οι αγορές δεν έχουν αποβάλει τον φόβο νέας κλιμάκωσης. Αναλυτές, χαρακτηρίζουν την πιθανή συμφωνία ως «γεωπολιτικό σοκ με παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες».
Τι σημαίνει για Ελλάδα και Μέση Ανατολή
Η εξέλιξη, δεν είναι απλώς μια αμερικανο-ιρανική υπόθεση. Τα Στενά του Ορμούζ —δια μέσου των οποίων διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου— έχουν ήδη διαταράξει τις ενεργειακές αγορές, με άμεσες επιπτώσεις στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Έτσι, η χώρα μας, ως ναυτιλιακή δύναμη με εκτεταμένα συμφέροντα στον Κόλπο, επηρεάζεται διπλά: τόσο από τις ακριβότερες ενεργειακές εισαγωγές όσο και από τον κίνδυνο για ελληνόκτητα πλοία που διασχίζουν την περιοχή.
Παράλληλα, οποιαδήποτε σταθεροποίηση —ή αντίθετα κατάρρευση— των διαπραγματεύσεων, θα αναδιατάξει τις ισορροπίες που αφορούν άμεσα την Ελλάδα: τη θέση του Ισραήλ, τον ρόλο της Τουρκίας ως περιφερειακός παράγων, και την τύχη των κυπριακών υδρογονανθράκων, σε ένα ενεργειακό περιβάλλον που βρίσκεται σε ριζική μετάβαση.
Εάν το μνημόνιο υπογραφεί, θα ανοίξει 30 μέρες γεμάτες αβεβαιότητα. Εάν, ωστόσο, ναυαγήσει, η Μέση Ανατολή —και μαζί της η Ευρώπη— θα μετρά ξανά το κόστος. Και πίσω από κάθε διπλωματική πρόταση, τα πολεμικά πλοία, οι πύτραυλοι και τα βομβαρδιστικά αεροσκάφη, παραμένουν στις θέσεις τους.
About The Author
