Νέα έκθεση του ανώτατου δημοσιονομικού δικαστηρίου, καταγράφει ένα δημόσιο χωρίς ελέγχους, με απευθείας αναθέσεις που φτάνουν το 85% της συνολικής αξίας των συμβάσεων και εξωτερικούς «ελεγκτές» που δεν βρήκαν ούτε ένα πρόβλημα σε 152 εκθέσεις.
Όλα στα χαρτιά
Υπάρχει ένα παιχνίδι που παίζεται εδώ και χρόνια στο ελληνικό Δημόσιο. Λέγεται «συμμόρφωση στα χαρτιά». Φτιάχνεις μια μονάδα εσωτερικού ελέγχου στο οργανόγραμμα, βάζεις ένα τσεκ στο κουτάκι και συνεχίζεις τη δουλειά σου ανενόχλητος. Κανείς δεν ρωτά εάν υπάρχει κάποιος να κάθεται στο γραφείο, ούτε ελέγχει αν οι διαδικασίες εφαρμόζονται ή αν απλώς αντιγράφηκαν από κάποιο πρότυπο που βρέθηκε στο ίντερνετ.
Αυτό ακριβώς, επιβεβαιώνει η νέα έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τα Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου στους φορείς του Δημοσίου. Και τα νούμερα δεν αφήνουν περιθώριο για εύσχημες ερμηνείες.
Οκτώ εταιρείες, 65% των χρημάτων
Ας πάμε κατευθείαν στο ζουμί. Το 90% των δημόσιων φορέων, επέλεξε να αναθέσει τα έργα εσωτερικού ελέγχου, με απευθείας ανάθεση. Όχι με διαγωνισμό, ούτε με κάποια διαφανή διαδικασία. Έτσι, από τα συνολικά 8,9 εκατομμύρια ευρώ που ξοδεύτηκαν, τα 7,6 εκατ. -δηλαδή το 85%— μοιράστηκαν με αυτόν τον τρόπο.
Το πιο εντυπωσιακό όμως, δεν είναι αυτό. Είναι ότι οκτώ μόλις ανάδοχοι, κατέληξαν να έχουν στα χέρια τους το 65,5% τόσο της αξίας όσο και του αριθμού των συμβάσεων, σε ολόκληρη την επικράτεια. Οκτώ εταιρείες, σε όλη τη χώρα, μέσω απευθείας αναθέσεων.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη μπορεί να πει ότι η απευθείας ανάθεση, είναι νόμιμη διαδικασία. Είναι. Ωστόσο, όταν αγγίζει το 90%, τότε δεν μιλάμε πλέον για εξαίρεση, λόγω κατεπείγοντος ή ειδικών συνθηκών, αλλά για κανόνα και σύστημα.
Γραφεία χωρίς υπαλλήλους
Πίσω από τις απευθείας αναθέσεις, η εικόνα του ίδιου του ελεγκτικού μηχανισμού, είναι ακόμα πιο αποκαρδιωτική. Το 55% των φορέων, φέρεται να έχει συστήσει Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου. Τουλάχιστον στο χαρτί. Ωστόσο, το 32% αυτών των μονάδων δεν έχει ούτε έναν υπάλληλο. Στα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, το ποσοστό των άδειων μονάδων φτάνει το 50%, ενώ στους δήμους, το 43%. Γραφεία που υπάρχουν μόνο στο οργανόγραμμα και φορείς που δουλεύουν «στον αυτόματο».
Και όσοι έχουν προσωπικό; Μέσα στο 2025, σχεδόν ένας στους τέσσερις υπαλλήλους αυτών των μονάδων —οι 70 από τους 260— μετατέθηκε αλλού. Μάλιστα, οι περισσότερες μεταθέσεις, έγιναν με αποφάσεις της διοίκησης, χωρίς επαρκή αιτιολόγηση. Το ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι ρητορικό, αλλά πραγματικό: γιατί βιάζονται να φύγουν οι εσωτερικοί ελεγκτές;
Έλεγχοι σε όλα εκτός από τα λεφτά
Ακόμα και εκεί που οι μονάδες λειτουργούν, ένα μεγάλο μέρος τους αποφεύγει συστηματικά να ελέγξει αυτό που έχει πραγματικά σημασία: πού πάνε τα χρήματα. Δαπάνες, προμήθειες, διαχείριση δημόσιων πόρων, μένουν δίχως τον παραμικρό έλεγχο. Το Ελεγκτικό Συνέδριο, το λέει ρητά: μεγάλο μέρος των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου δεν εξετάζει την εκτέλεση των προϋπολογισμών, ούτε ελέγχει την αξιοπιστία των οικονομικών αναφορών. Γιατί; Ένας ελεγκτικός μηχανισμός, που δεν ελέγχει τα χρήματα. Δεν υπάρχει πιο εύγλωττη περιγραφή για το τι συμβαίνει.
152 εκθέσεις, κανένα πρόβλημα
Το πιο εκκωφαντικό εύρημα όλης της έκθεσης, όμως, δεν είναι αριθμητικό, αλλά η απουσία του. Από τις 152 εκθέσεις που κατέθεσαν οι εξωτερικοί συνεργάτες-ελεγκτές, δεν υπήρξε ούτε μία αρνητική γνώμη για την επάρκεια των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου. Ούτε μία, σε ένα Δημόσιο, που η ίδια η έκθεση περιγράφει ως ελλιπές, ανοργάνωτο και κατά το 81% χωρίς λειτουργικό σύστημα ελέγχου. Με λίγα λόγια, τα βρήκαν όλα εντάξει… Παντού. Πάντα.
Όλο αυτό το σκανδαλώδες, δεν αποδεικνύει από μόνο του νομική παρατυπία, αλλά κάτι χειρότερο: ότι οι εξωτερικοί ελεγκτές, οι ίδιοι αναδεδειγμένοι με απευθείας ανάθεση, δεν ελέγχουν, επικυρώνουν. Και το κάνουν αδιαμαρτύρητα, αφού κανείς από εκείνους που παραλαμβάνουν τις εκθέσεις τους δεν έχει —σε ποσοστό άνω του 90%— πιστοποίηση εσωτερικού ελεγκτή για να τις αξιολογήσει.
«Επιτελικό κράτος»… για ποιους;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλά χρόνια για «επιτελικό κράτος». Η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου δείχνει τι σημαίνει αυτό στην πράξη. Ένα δημόσιο, όπου οι μηχανισμοί ελέγχου, είτε δεν υπάρχουν είτε υπάρχουν για να μην ενοχλούν, όπου τα χρήματα των πολιτών μοιράζονται με απευθείας αναθέσεις σε οκτώ εταιρείες, και όπου όσοι υποτίθεται ότι ελέγχουν, δεν βρίσκουν ποτέ τίποτα. Δεν πρόκειται για γραφειοκρατική δυσλειτουργία, αλλά για ένα σύστημα που λειτουργεί, ακριβώς όπως σχεδιάστηκε: υπέρ των ημετέρων.
About The Author
