Δύο φαινομενικά άσχετα γεγονότα της τελευταίας εβδομάδας —μία αμυντική έκθεση στην Κωνσταντινούπολη και μία τηλεοπτική συνέντευξη ενός ηλικιωμένου ιδεολόγου— αποκαλύπτουν με εκπληκτική καθαρότητα τον πυρήνα της πολιτικής στρατηγικής του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: η ένωση του τουρκικού εθνικισμού με το πολιτικό Ισλάμ, σε μια προσπάθεια ανασύστασης —υπό σύγχρονη μορφή— της οθωμανικής αυτοκρατορικής εξουσίας.
Ο πύραυλος με τα δύο πρόσωπα
Σύμφωνα με το Nordic Monitor, στην αμυντική έκθεση SAHA 2026, που πραγματοποιήθηκε στο Εκθεσιακό Κέντρο της Κωνσταντινούπολης, μεταξύ 5 και 9 Μαΐου, το επίκεντρο δεν βρισκόταν σε κάποιο αποδεδειγμένα λειτουργικό οπλικό σύστημα, αλλά στην εικόνα ενός πυραύλου, που έκλεψε όλες τις εντυπώσεις. Ο Yıldırımhan, που παρουσιάστηκε ως ο πρώτος διηπειρωτικός βαλλιστικός πύραυλος της Τουρκίας, εμφανίστηκε ως μία πλήρης μακέτα, χωρίς ωστόσο καμία επιβεβαίωση πτητικής δοκιμής, επιχειρησιακών δυνατοτήτων ή χρονοδιαγράμματος παραγωγής.
Ο ίδιος ο Ερντογάν, που ήταν παρών στην τελετή λήξης, δεν ανέφερε καν τον πύραυλο στην ομιλία του, ούτε και επισκέφθηκε το περίπτερό του, γεγονός που δεν πέρασε απαρατήρητο από τα τουρκικά ΜΜΕ.
Αυτό που προκαλεί εντύπωση, όμως, δεν είναι η αβεβαιότητα για τις τεχνικές δυνατότητες του καινούργιου πυραύλου, αλλά η συμβολική του φόρτιση. Στη μία πλευρά του πυραύλου, δεσπόζει το σύμβολο του Σουλτάνου Βαγιαζίτ Α΄, γνωστού ως «Κεραυνού» (Yıldırım), από τον οποίο παίρνει το όνομά του το σύστημα, ενώ στην άλλη, η υπογραφή του Κεμάλ Ατατούρκ, του ιδρυτή της εκκοσμικευμένης τουρκικής δημοκρατίας. Οθωμανικό Ισλάμ και κοσμικός εθνικισμός, συγχωνευμένα στο ίδιο σώμα ενός πυραύλου, που δεν έχει ακόμα πετάξει. Η σύγχρονη Τουρκία του Ερντογάν, που προσπαθεί να ενώσει δύο αντιθετικές αφηγήσεις: το εκκοσμικευμένο δυτικόφιλο εθνικιστικό καθεστώς του αρχισφαγέα Κεμάλ, με την πολυφυλετική -επίσης εγκληματική- ισλαμική Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Το τζιχαντιστικό κήρυγμα μπροστά στους πυραύλους
Την ίδια ώρα, ο ιμάμης Ιχσάν Σενοτσάκ, ιδρυτής του Κέντρου Επιστημονικής και Πνευματικής Έρευνας (İFAM) και γνωστός για τις ριζοσπαστικές ισλαμιστικές του θέσεις, περιδιάβαινε τα περίπτερα της έκθεσης, καταγράφοντας βίντεο. Στεκόμενος μπροστά στον Yıldırımhan, περιέγραψε τον πύραυλο, ως όπλο που θα «τρομάξει τους εχθρούς του Αλλάχ» και κήρυξε ότι η παραγωγή προηγμένων όπλων, αποτελεί θρησκευτική υποχρέωση. Η εμβέλεια των 6.000 χιλιομέτρων, είπε, είναι μήνυμα αλληλεγγύης, «από τη Γάζα έως το Ανατολικό Τουρκεστάν».
Τα βίντεό του, κυκλοφόρησαν ευρέως σε φιλοκυβερνητικά κανάλια. Ωστόσο, δεν ήταν ένας τυχαίος επισκέπτης: ο Σενοτσάκ, έχει ιστορικό υποστήριξης σκληροπυρηνικών δράσεων, μετά το πραξικοπηματικό σκηνικό του 2016, ενώ έχει καταγραφεί να καλεί για «αποκεφαλισμό προδοτών». Έτσι, η παρουσία του στην επίσημη αμυντική έκθεση της χώρας, δεν ήταν τυχαία, αλλά μέρος του σκηνικού.
Η επιστροφή του Σεΐχη του Ισλάμ
Εκτός έκθεσης, μία τηλεοπτική συνέντευξη στο Yeni Akit TV, ξετυλίγει μια ακόμα πιο ζοφερή εικόνα. Ο Σαντίκ Αλμπαϊράκ, 84 ετών, ιδεολόγος του πολιτικού Ισλάμ και πεθερός του πρώην υπουργού Οικονομικών Μπεράτ Αλμπαϊράκ —γαμπρού του Ερντογάν— αποκάλυψε ότι ο ίδιος ο Τούρκος πρόεδρος, έχει εκφράσει προσωπικά την πρόθεσή του να αναβιώσει το οθωμανικό Μεσιχάτ, δηλαδή τον θεσμό του Σεϊχουλισλάμ, της ανώτατης θρησκευτικής αρχής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που καταργήθηκε το 1924.
Σύμφωνα με τον Αλμπαϊράκ, παρέδωσε στον Ερντογάν ένα ιστορικό βιβλίο 700 σελίδων για τον θεσμό, και ο πρόεδρος διέταξε την ανοικοδόμηση του κτιριακού συγκροτήματος που θα στέγαζε το Μεσιχάτ, προσπάθεια που έχει μπλοκαριστεί λόγω γραφειοκρατικών εμποδίων και αντίρρησης του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης.
Η σύγκριση με την Αγία Σοφία, είναι αναπόφευκτη. Και εκεί, ο Ερντογάν, περίμενε την κατάλληλη πολιτική στιγμή, πριν προχωρήσει σε μια κίνηση συμβολικής ανατροπής του κεμαλικού κράτους. Η αναβίωση του Μεσιχάτ, θα σήμαινε κάτι ακόμα βαθύτερο: μια παράλληλη θρησκευτική εξουσία, ικανή να εκδίδει φετβά με διεθνή εμβέλεια και να στηρίζει τις αξιώσεις του Ερντογάν, ως ηγέτη του παγκόσμιου Ισλάμ.
Η στρατηγική της διπλής εικόνας
Γυρίζοντας στον Yıldırımhan, το αφήγημα που χτίζεται, δεν είναι αντιφατικό, αλλά σκόπιμα αμφίσημο. Έτσι, ο Ερντογάν, δεν διαλέγει ανάμεσα σε Ατατούρκ και Βαγιαζίτ, ανάμεσα σε εθνικισμό και Ισλάμ, αλλά τα συνδυάζει. Στο ίδιο σώμα πυραύλου, στην ίδια ομιλία, στο ίδιο το πολιτικό του πρόταγμα.
Πίσω από τη φαντασμαγορική έκθεση SAHA 2026, τις γιγαντοοθόνες με τα υπερηχητικά drones, τους γενειοφόρους ισλαμιστές που φιλούν πολεμικές κεφαλές και τους ιμάμηδες που απαγγέλλουν το Κοράνι μπροστά σε βαλλιστικούς πυραύλους, αναδύεται ένα σαφές πολιτικό σχέδιο: η κατασκευή μιας νέας τουρκικής ταυτότητας, που συνδυάζει την στρατιωτική ισχύ, τον ισλαμικό νόμο και την αυτοκρατορική συνείδηση, στην υπηρεσία ενός καθεστώτος που χρειάζεται ολοένα και περισσότερο τους μύθους, για να καλύψει την αποκουστική του φύση.
About The Author
