Μια διάταξη δύο παραγράφων, θαμμένη στο άρθρο 41 ενός νομοσχεδίου για ευρωπαϊκούς κανονισμούς, που δεν έχει καμία σχέση με τις μυστικές υπηρεσίες, απειλεί να αλλάξει ριζικά τη δομή και τον χαρακτήρα της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών.
Κι αυτό όχι τυχαία, αλλά με τρόπο που -σύμφωνα με επιχειρησιακούς παράγοντες- εξυπηρετεί αποκλειστικά τα συμφέροντα της κυβέρνησης Μητσοτάκη, τόσο σήμερα, όσο και μετά από μια ενδεχόμενη εκλογική της ήττα.
Τι λέει ακριβώς η διάταξη
Το άρθρο 41 του νομοσχεδίου, εισάγει στον ν. 3649/2008 —τον νόμο που διέπει το προσωπικό της ΕΥΠ— ένα νέο άρθρο 16Α, με τίτλο «Μετατάξεις στην ΕΥΠ».
Σε απλά λόγια, η διάταξη προβλέπει το εξής: δημόσιοι υπάλληλοι που υπηρετούν ήδη στην ΕΥΠ με απόσπαση, αποκτούν για πρώτη φορά το δικαίωμα να ζητήσουν μόνιμη μετάταξη στην Υπηρεσία. Αρκεί να υποβάλουν αίτηση έναν μήνα πριν λήξει η απόσπασή τους.
Η μετάταξη, εγκρίνεται από το αρμόδιο όργανο της ΕΥΠ για τους διορισμούς, κατόπιν γνώμης του Υπηρεσιακού Συμβουλίου, είτε σε κενές οργανικές θέσεις, είτε σε νέες «προσωποπαγείς» θέσεις, που δημιουργούνται ειδικά για τον σκοπό αυτό.
Οι προσωποπαγείς θέσεις, καταργούνται αυτόματα, μόλις ο υπάλληλος αποχωρήσει με οποιονδήποτε τρόπο. Δηλαδή, δημιουργούνται αποκλειστικά για το συγκεκριμένο πρόσωπο και μαζί του εξαφανίζονται.
Ίσως το πιο ουσιώδες στοιχείο της διάταξης, είναι η φράση «κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης». Αυτό σημαίνει, ότι οι μετατάξεις αυτές, δεν υπόκεινται στους κανόνες που ισχύουν για οποιαδήποτε άλλη μετάταξη στο Δημόσιο. Παρακάμπτουν, δηλαδή, το ενιαίο σύστημα κινητικότητας, τις προϋποθέσεις, τις προθεσμίες και τις διαδικασίες που δεσμεύουν κάθε άλλον φορέα.
Η παράγραφος 3 του ίδιου άρθρου, είναι εκείνη που προκαλεί τις εντονότερες αντιδράσεις, καθώς ορίζει ότι η ρύθμιση, εφαρμόζεται και για όσους υπηρετούν ήδη με απόσπαση στην ΕΥΠ κατά την έναρξη ισχύος του νόμου, με προθεσμία υποβολής αίτησης εξήντα ημερών από τη δημοσίευσή του.
Επιχειρησιακοί παράγοντες που επικοινώνησαν με το Dnews.gr, χαρακτηρίζουν αυτή την πρόβλεψη ως κατεξοχήν «φωτογραφική», καθώς δεν αφορά μελλοντικές αποσπάσεις, ούτε θέτει γενικό πλαίσιο στελέχωσης, αλλά στοχεύει σε συγκεκριμένους, ήδη υπηρετούντες υπαλλήλους, εκείνους δηλαδή που αποσπάστηκαν στην ΕΥΠ, κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Μητσοτάκη.
Επτά χρόνια αποσπάσεων, τώρα μονιμοποιήσεις
Για να κατανοήσει κανείς γιατί αυτή η διάταξη δεν είναι απλώς μια τεχνική ρύθμιση, αρκεί να σκεφτεί ποιοι είναι οι αποσπασμένοι που αφορά.
Κατά την επταετή κυβέρνηση της ΝΔ, δεκάδες δημόσιοι υπάλληλοι επιλέχθηκαν και τοποθετήθηκαν στην ΕΥΠ με αποσπάσεις. Άνθρωποι που επιλέχθηκαν από αυτή την κυβέρνηση, που εργάστηκαν υπό τις οδηγίες της και που διαμορφώθηκαν υπηρεσιακά εντός της λογικής και των προτεραιοτήτων της. Η διάταξη τούς προσφέρει, τώρα, τη δυνατότητα να παραμείνουν μόνιμα στην ΕΥΠ, ανεξαρτήτως εκλογικού αποτελέσματος.
Ακόμα πιο αποκαλυπτικό είναι το γεγονός ότι η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά την ΕΥΠ. Σε κανέναν άλλον φορέα του Δημοσίου, όπου επίσης υπηρετούν επί χρόνια αποσπασμένοι με εξειδικευμένη εμπειρία, δεν παρέχεται αντίστοιχη δυνατότητα. Η εξαίρεση επιβεβαιώνει τον κανόνα: αυτό που επιχειρείται δεν είναι διοικητική βελτίωση αλλά, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σκόπιμη πολιτική επιχείρηση.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Dnews.gr, η διάταξη προωθήθηκε απευθείας από το Μέγαρο Μαξίμου, χωρίς να έχει προηγηθεί εισήγηση ή έστω ενημέρωση του Διοικητή της ΕΥΠ, Θεμιστοκλή Δεμίρη. Η μυστική υπηρεσία της χώρας, αναδιαρθρώνεται, δίχως να ρωτηθεί ο επικεφαλής της.
Σκάνδαλο Predator: Το μάθημα που δεν διδάχθηκε ποτέ
Για να αντιληφθεί κανείς το πλήρες μέγεθος αυτής της κίνησης, θα πρέπει να θυμηθεί τι έχει προηγηθεί.
Το 2022, αποκαλύφθηκε ότι το κατασκοπευτικό λογισμικό Predator, χρησιμοποιήθηκε στην Ελλάδα, σε έκταση που ξεπέρασε κάθε προηγούμενο. Στη λίστα των στόχων δεν βρισκόταν μόνο ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Νίκος Ανδρουλάκης, αλλά, παρακολουθούνταν υπουργοί της ίδιας της κυβέρνησης Μητσοτάκη, οι γυναίκες τους, δημοσιογράφοι και επιχειρηματίες.
Με άλλα λόγια, η μυστική υπηρεσία φέρεται να στόχευε ακόμα και ανθρώπους εντός του κυβερνητικού σχηματισμού, γεγονός που καθιστά ακόμα πιο ανησυχητικό το ερώτημα για το ποιος ακριβώς έδινε τις εντολές και προς όφελος ποιου.
Στο επίκεντρο των αποκαλύψεων, βρέθηκε ο Γρηγόρης Δημητριάδης, ανιψιός του Κυριάκου Μητσοτάκη και Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού, ο οποίος είχε αναλάβει ουσιαστικά τον έλεγχο της ΕΥΠ.
Ο Δημητριάδης, αναγκάστηκε τελικά σε παραίτηση, ωστόσο η αναχώρησή του δεν συνοδεύτηκε από καμία ουσιαστική λογοδοσία. Δεν ασκήθηκε δίωξη, δεν διενεργήθηκε ανεξάρτητη έρευνα, και η κυβέρνηση επέλεξε τη γνωστή τακτική: να παραδεχθεί τα γεγονότα παρουσιάζοντάς τα ως νόμιμες πράξεις εθνικής ασφάλειας, χωρίς ποτέ να εξηγήσει πειστικά γιατί υπουργοί, δημοσιογράφοι και επιχειρηματίες αποτελούσαν απειλή για τη χώρα.
Η ειδική επιτροπή PEGA του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατέληξε σε συμπεράσματα που δεν άφηναν περιθώριο αμφιβολίας: η Ελλάδα παραβίασε θεμελιώδη δικαιώματα πολιτών της ΕΕ, το νομικό πλαίσιο εποπτείας των μυστικών υπηρεσιών ήταν ανεπαρκές και η πολιτική ευθύνη έφτανε στην κορυφή της εκτελεστικής εξουσίας.
Τα πορίσματα κατεδίκαζαν ρητά την Ελλάδα — χωρίς αυτό να προκαλέσει καμία ουσιαστική αντίδραση από την κυβέρνηση.
Το σκάνδαλο Predator, ανέδειξε αδυναμίες που θα έπρεπε να αποτελέσουν έναυσμα για βαθιά θεσμική μεταρρύθμιση, όπως την ανεξάρτητη κοινοβουλευτική εποπτεία της ΕΥΠ, τα σαφή νομικά όρια στις εντολές παρακολούθησης, και την αποσύνδεση της Υπηρεσίας από την άμεση εξάρτηση από τον εκάστοτε πρωθυπουργό.
Τίποτα από αυτά δεν υλοποιήθηκε. Αντιθέτως, τρία χρόνια μετά, η ίδια κυβέρνηση επιχειρεί να εμπεδώσει βαθύτερα τον έλεγχό της στη μυστική υπηρεσία, αυτή τη φορά με νομοθετική κατοχύρωση.
Προσφυγές στο ΣτΕ και θεσμικές αντιδράσεις
Η ρύθμιση, δεν πέρασε απαρατήρητη εντός της Υπηρεσίας. Υπηρεσιακοί της ΕΥΠ, εξετάζουν ήδη τη δυνατότητα προσφυγής στο Συμβούλιο της Επικρατείας με αίτηση ακύρωσης, εφόσον η διάταξη ψηφιστεί.
Το νομικό επιχείρημα, είναι ισχυρό: η θέσπιση ειδικού καθεστώτος μονιμοποίησης, αποκλειστικά για έναν φορέα, «κατά παρέκκλιση» κάθε γενικής διάταξης, ενδέχεται να προσκρούει σε βασικές συνταγματικές αρχές ισότητας και νομιμότητας που διέπουν τη δημόσια διοίκηση.
Παράλληλα, η ρύθμιση δημιουργεί ένα διοικητικό προηγούμενο με απρόβλεπτες συνέπειες: εάν η μονιμοποίηση αποσπασμένων, γίνει αποδεκτή για την ΕΥΠ, δύσκολα θα αποτραπούν αντίστοιχα αιτήματα από δεκάδες άλλους φορείς του Δημοσίου, ανατρέποντας τη συνολική λογική του ενιαίου συστήματος κινητικότητας.
<
Μυστική υπηρεσία για ποιον;
Η ΕΥΠ, από το καλοκαίρι του 2019, υπάγεται απευθείας στον εκάστοτε πρωθυπουργό. Μια δομική επιλογή, που έχει επισημανθεί επανειλημμένως ως προβληματική, από θεσμικούς και νομικούς αναλυτές.
Όταν, όμως, σε αυτή την αδυναμία, προστεθεί και η σκόπιμη στελέχωσή της ΕΥΠ, με υπαλλήλους που επιλέχθηκαν, τοποθετήθηκαν και διαμορφώθηκαν από συγκεκριμένη κυβέρνηση —και μάλιστα με μόνιμο πλέον χαρακτήρα που υπερβαίνει τη θητεία της— τότε το ερώτημα που τίθεται, είναι αναπόφευκτο: η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, υπηρετεί το εθνικό συμφέρον ή την πολιτική επιβίωση όσων τη διόρισαν;
Η απάντηση, με βάση όσα γνωρίζουμε από το σκάνδαλο Predator και όσα μεθοδεύεται τώρα η κυβέρνηση Μητσοτάκη, δεν είναι καθόλου αισιόδοξη…
About The Author
